
Toprak Ana Kitap Tanıtımı
Cengiz Aytmatov, Toprak Ana romanında erkekleri askere alınan bozkırın ortasındaki bir Kırgız köyünde geride kalanların çektiği sıkıntıları anlatıyor. Eldeki yetersiz yiyeceğin muhtaç olandan başlanarak dağıtılması, dört gözle beklenen hasat zamanları, umutların hasat zamanına ertelenmesi, savaş yüzünden ürünün hemen hepsinin merkezden istenmesi, boşa çıkan umutlar, yine açlık, sefalet, bir yandan cepheden gelen ölüm haberleri, umutsuz bekleyişler, savaşın uzun sürmesi üzerine aşağı çekilen cepheye çağrılma yaşı, anaların evlatlarını bir bir askere göndermesi, ayrılıklar, gözyaşları... Yani tek kelimeyle ve bütün zulmetiyle; savaş. Cengiz Aytmatov, o her zamanki berrak ve akıcı üslûbuyla bizleri, adeta insanları öğütür gibi harcayan savaş düzeneğinin yarattığı trajedilerle sarsıyor.
Toprak Ana Kitaptan Alıntılar
1. "Sen kadınsın. Sen her şeyin üstündesin, daha bilgesin."
2. "Gerçek mutluluk, yavaş yavaş, azar azar gelir ve bu bizim hayata bakış açımızla, çevremizle, çevremizdekilere karşı davranışımızla doğrudan doğruya ilgili ve orantılıdır. Mutluluk, birbirini tamamlayan ufak tefek şeylerin birikmesinden doğuyor."
3. "Zaman akıp gidiyor ve hiçbir saat bir öncekine benzemiyor...""
4. "Sen kadınsın. Sen her şeyin üstündesin, daha bilgesin."
5. "“Her söz zamanında söylenir derler…”"
6. "Okumayı çok sever, her zaman kitaplara dalıp giderdi."
7. "“İnsan her hissettiğini sözleriyle anlatabilir mi?”"
8. "“İnsanın canı çıkmadıkça umudu da yok olmazmış…”"
9. "İyilik, yola düşen, yoldan toplanan bir şey değildir. Tesadüfen ele geçen bir şey değildir. İnsan iyiliği ancak başka bir insandan öğrenir."
10. "“Hayat niçin bu kadar acımasız,bu kadar kör?”"
11. "İki insan birbiriyle tam bir uyum içinde yaşarsa, konuşmadan ya da yarım sözcüklerle bile anlarlar birbirlerini."
12. "Gözlerimi kapayabilir, kulaklarımı tıkayabilir, ama düşünmeden edemezdim."
13. ""Bu dünyadan insanlar göçüp gider ama yaptıkları iyi şeyler kalır.""
14. "“Sen kadınsın.Sen her şeyin üstündesin,daha bilgesin.”"
15. "Gördüğün gibi yalnızım, hep yalnız…"

Toprak Ana Kitap İncelemeleri
Yazar bu eserini, II. Dünya Savaşı’nın insanlar üzerindeki yıkıcı etkilerinden, doğa ile insan ilişkisinden ve anne kavramının derinliğinden yararlanarak okuyucuya sunuyor.
II. Dünya Savaşı sırasında cephedeki insanlar dışında geride kalan insanların yaşadığı acıları, sabrı ve geleceğe duydukları umudu anlatıyor. Kitabın ana karakteri olan Tolganay Ana tarafından anlatılan bu hikâye ayrıca bireysel trajedinin de boyutlarını okuyucuya yansıtıyor.
Diğer kitaplarında olduğu gibi yazar bu kitabında oldukça sade ve akıcı bir şiirsel dille okuyucuyu hem duygusallığa hem de düşünmeye davet ediyor.
Eserde ki TOPRAK kavramı üretkenlik metaforunun yanı sıra sabır anlamında da kullanılıyor. Tolganay’ın bütün acılarını ve umutlarını toprağa seslenmesi insan-doğa ilişkisinin kadim örneklerindendir.
Tolganay karakteri kitapta sabrın, direnişin ve fedakârlığın bir sembolü olarak okuyucu ile buluşuyor. Savaş dönemi geride kalan kadınların vermiş olduğu mücadele ustalıkla kaleme alınmış.
Kitapta savaşın insan hayatına etkisi, annelik duygusu ve fedakârlık, toprak ile bütünleşme ana temayı oluşturuyor.
Yazar bu eserinde savaştaki kahramanların sadece cephede savaşan erkekler olmadığını, tarlada, evde çalışıp direnen kadınların da birer kahraman olduklarını anlatıyor. Kitapta ayrıca doğa ile insan arasındaki bağlılığı ve geleceğe her zaman umutla bakmanın gerekliliği üzerinde duruyor.
Keyifli okumalar dilerim…
Okumuş olduğum ilk Aytmatov eseri, nereden bilebilirdim ki Aytmatov’un beni böylesine bir duygu silsilesine sürükleyeceğini ve büyük bir etki bırakabileceğini üzerimde.
Toprak Ana, savaşın ardında bıraktığı etkileri, sarsıntıları, yıkılan hayatları, ben öğretmen olmak istiyordum diyen gencecik çocuk askerlerin hayallerini umutlarını, geride kalanların mücadelesini anlatıyor bizlere. Savaşmadan yaşayamaz mı insanoğlu? sorusunu yöneltmeyi de ihmal etmiyor fakat bir cevap almaktan ziyade sanki hayatı sorgulatmak istercesine soruyor o soruyu bizlere.
Okurken kalbim, ruhum tüm benliğim Tolganay ile birlikteydi. Tolganay güçlü mü güçlü bir Kırgız kadını. İkinci dünya savaşı sırasında toprakları, halkı ve biricik gelini Aliman için verdiği mücadelesi ile insanın kalbinde taht kuruyor ve aynı zamanda da içimde kalan bir ukdeye sebep oluyor. Kitabın her sayfası acı dolu her sayfası özlem barındırıyor, bir de araya giren toprak ananın konuşmaları yok mu her defasında insan neye uğradığını şaşırıyor.
Kalemini geç tanıdığım için kendime çokça kızdığım Aytmatov’un bu eserini okumanızı şiddetle öneriyor, kitapta çok beğendiğim bazı kısımları sizlerle paylaşıp keyifli okumalar diliyorum.
Candan istediğim, şey öğretmen olmaktı. Ama, beyaz tebeşir ve cetvel yerine, elime asker tüfeği almak zorunda kaldım. Bunun sorumlusu da ben değilim.
---
Geleneklerimize göre bir kadın ölüyü gömmek için mezarlığa gidemez, bu işi erkekler yapar. Ama ben gittim ve kimse bir şey diyemedi.
---
O yılın ilkbaharında Aliman’ın mezarına çiçekler diktim . Her bahar dikiyorum . Çiçekleri çok severdi .
,,
Savaşı biz istemedik ve biz başlatmadık. Bu savaş, herkesi canevinden vuran çok büyük bir felakettir. (s.92)
,,
Cengiz AYTMATOV'un okuduğum üçüncü Kitabı, geçen aylarda 'Beyaz Gemi' kitabını okumuştum baya hüzünlüydü, orda tuttuğum gözyaşlarım 'Toprak Ana' da bir bir aktı..
kısacık bir hikâyenin bu kadar etkilemesi olacak iş değil.
Bu kitaptan sonra
Cengiz AYTMATOV ne yazmışsa okuyanlardan olucam:)
Savaşın insanları ne derece etki ettiğini bu kitapta fazlasıyla gördüm. Yalnız bu kitap savaşa gidenleri, savaşın nasıl olduğunu değil. Savaş yüzünden geride kalan ailelerin yaşamını, insanların çocuklarını, eşlerini askere gönderdikten sonra düşdükleri o boşluğu, o özlemi ve en önemlisi yalnızlığı anlatmış yazar.
Sefaleti, merhameti, boşa çıkan umutları, açlığı ve ölümleri...
Bunları ana karakterimiz olan Tolgonay Ana'yla, fazlasıyla o duyguları geçirmiş yazar. Tolgonay Ana'nın acı dolu hayatını okumak gerçekten çok zordu, buda olmaz dedikçe neler neler oluyordu.
Beni ağlatan her kitabın bende yeri daha farklı, daha özel oluyor. bu kitapta
Kalbimde derin iz bırakan kitaplardan biri artık.
Daha yazılacak çok şey, çok acı, çok üzüntü, çok keder var.
Kısa tutayım ben.
Cengiz AYTMATOV'la henüz tanışmadıysanız biran önce tanıyın derim. Bu kitapta başlangıç olarak muhteşem. Kolay kolay unutamayacağınız bir kitap.
Okuyun, okutun...
✿ ✿ ✿
Cengiz Aytmatov’un kaleminden çıkan Toprak Ana, savaşın en acımasız yüzlerinden biri olan “geride kalanların dramını” işleyen kısa ama etkileyici bir eserdir. Aytmatov, bu kitapta savaş cephelerinde dökülen kan kadar, köyde tarlaların başında dökülen gözyaşlarına da dikkat çeker. Savaşın cephedeki kahramanları kadar, geride kalan ve sabırla bekleyen kadınların, anaların, yaşlıların ve çocukların da birer kahraman olduğunu gösterir.
Kitabın anlatıcısı olan ana karakter Tolgonay’ın toprağa seslenişi, Aytmatov’un doğaya olan saygısını ve metaforik anlatım gücünü gözler önüne serer. Toprak burada yalnızca bir zemin değil, bir karakterdir. Tolgonay ona sitem eder, ondan teselli bekler, ona sırlarını anlatır. Toprak hem tanık hem de sığınılacak bir varlık olur.
Cengiz Aytmatov’un şiirsel dili, kitabın kısa hacmine rağmen derin bir iz bırakır. Anlatım yalın, içten ve duygusaldır. Simgelerle örülü bir metindir bu: toprak, güneş, su, rüzgâr… her biri bir anlam taşır. İç konuşmalar ve geçmişe dönüşlerle ilerleyen yapısı, romanı neredeyse bir ağıt ya da modern bir destan haline getirir.
Ben okurken, daha önce okuduğum Yu Hua'nın Yaşamak isimli kitabından esintiler ve benzerlikler fark ettiğimi söylemeliyim. Yazım tarzlarında farklılıklar olsa da her iki kitapta beni çok etkiledi ve her ikiside benim için çok değerlidir.
Keyifle okumanız dileğiyle...
Kırgız edebiyatının en usta yazarlarından olan Cengiz Aytmatov en beğendiğim yazarlar arasında önemli bir yere sahip. Kitaplarında ele aldığı dostluk, aşk, savaş dönemi acıları ve kahramanlıkları gibi temaların evrensellik taşıması ve üslübunun sade olması ona usta olarak bakmanın sadece bir nedeni benim için. Kırgız Türklerinin kültürlerini, yaşamlarını, toprakla olan ilişkilerini, onlara uygulanan baskıcı rejimi okuduğum diğer kitaplarında da hissetmiştim.
Savaş. Bütün insanlığı ilgilendiren, yeryüzündeki tüm canlıları etkileyebilecek bir kitle, kültür ve duygu imha silahı. Savaşın acımasızlığı altında ezilen insanları ve hayatları ele alan bir roman bu. Ya da apaçık yaşanmış şeyler bu kitaptakiler. Aytmatov, 2. Dünya Savaşı'nı babasız geçirmiş, erken yaşta çalışmak zorunda kalmış ve savaşın tüm ayrıntılarına şahit olmuş. Kitapta 3 oğlunu ve eşini cepheye göndermiş bir ananın iç burkan yaşamı anlatılıyor.
Kitabı önemli kılan şey aslında savaş acılarının çarpıcı şekilde okuyucuya ulaştırılması olabilir. Bana göre kitaptaki diğer önemli nokta güçlü kadın modeli ve kadına yüklenen toplumsal rol. Kadınların kendilerini sakınmadan ağır işlere girişmesi ve karınlarını doyurmak için çektiği birçok zorluğun altından bir erkek olarak hemcinslerimin çoğunun kalkamayacağını yadsımanın ayıp olacağı düşünüyorum. Hayattan gerçek kesitler görmek isterseniz öneriyorum. Iyi okumalar.