
Gülünün Solduğu Akşam Kitap Tanıtımı
THKO (Türkiye Halk Kurtuluş Ordusu) adlı devrimci örgütün önderlerinden Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan, Hüseyin İnan ve arkadaşlarıyla Ankara Mamak Askerî Cezaevi’nde karşılaştım. Deniz Gezmiş’in isteği üzerine, onlarla tek tek konuşacak, gerekli birikimi sağlayacak, sonra oturup onların romanını yazmaya çalışacaktım. Heyecan verici, müthiş onurlu bir çalışma başlıyordu benim için. Kimi gizli kimi açık buluşmalarla bir kısmıyla konuşabildim... Bu tasarı çok iyi başladı ama yazık ki yarıda kaldı. Tam işin içindeyken hiç beklemediğim anda cezaevinden salıverildim. Elimdeki notlar bir roman için yetersizdi. O güzel insanlar –kimi asılarak, kimi kurşunlanarak– öylesine acımasızca yok edildiler ki, bende kalan notları artık kendimde saklayamazdım. Yıllar sonra oturdum, bu kitabı yazdım. Gülünün Solduğu Akşam, serüven dolu bir roman gibi de okunabilir ama acı yüklü bir kitap olduğu da bilinmelidir. Bu kitaba girmeyen notlarımı, izlenimlerimi, yıllar sonra Defterimde Kuş Sesleri adlı kitabımda topladım. Gülünün Solduğu Akşam’ın devamı da sayılabilir o kitap.

Gülünün Solduğu Akşam Kitaptan Alıntılar
1. "Kurşunu yüreğine sıkmak. İçin el vermiyor bunu. Yüreğine kıyamıyorsun. Yürek, garip bir değer kazanıyor orada."
2. "❝
Bu çocuklar doğru dürüst aşık bile olamadılar...
❞"
3. "Edebiyatın bir insanda işkence duygusunu yok edemeyişine şaşırıyor insan. Olmaz öyle şey. İyi bir edebiyatın olduğu yerde işkence mişkence olamaz."
4. "Kağıdımız çaput bizim
Kefenimiz bulut bizim
Mesleğimiz umut bizim
Kıranlara selam olsun
ÜLKÜ TAMER"
5. "Okudukça, edebiyata ısındıkça, önce nasıl şaşırdıklarını, sonra nasıl değiştiklerini sevinçle izlemişimdir."
6. "Ölüm pek ürkütücü gelmiyor insana. Yine de ölümü kabul edemiyorsun. Kesin bu."
7. "Herkes ne zaman ölür
elbet gülünün solduğu akşam.
Turgut Uyar"
8. "Bilim almış başını giderken, karşındaki bir yığın insanın ne kadar küçük şeylerle, küçük ve yanlış şeylerle uğraştığını düşünüp acınıyorsun, içerliyorsun. Hem de ne adına? Kim adına?"
9. "❝
"Yusuf Arslan'ın infaza engel bir rahatsızlığı var mı?" dedi savcı.
"Hiçbir şeyim yok," dedi Yusuf. "Sanki komada olsam asmayacak mısınız?"
❞"
10. "❝
Yarının gerçek edebiyatı bugünün mahpusanelerinden çıkacak, göreceksin.
❞"
11. "Uğrunda savaştığın insanları alevi-sünni diye ayıramazsın."
12. "❝
Uğrunda savaştığın insanları alevi-sünni diye ayıramazsın.
❞"
13. "❝
İnsanlar doğar, büyür, yaşar, ölürler. Önemli olan çok yaşamak değil, yaşadığı süre içinde fazla şeyler yapabilmektir.
❞"
14. "❝
Olmayın bu kadar katı yürekli. Ey dünyada kalan insan kardeşler.
❞"
15. "❝
"Bizi sen yazacaksın," dedi. "Bizim şu anda tek görgü tanığımız sensin. Boku bokuna asılıp gideceğiz. Yanımıza sokulan tek yazar sensin. Bizlerden sen sorumlusun reis. Bizleri iyice incele. Bize sorular sor, gerekli her şeyi öğren, yaz bizi. Yazar mısın?"
"Yazarım tabii. Yazarım ama, konuşamayız. Konuşturmazlar."
"İstersen konuşuruz," dedi. "Sana istediğin her şeyi anlatırım. Bütün arkadaşlar anlatır. Ne istersen."
"Nasıl olacak bu?"
"Bir yolunu bulurum ben. İster misin?"
Nasıl istemezdim. Heyecanlanmıştım.
"Var mısın reis? Yazacak mısın?"
"Seve seve," dedim. "Çok isterim yazmayı."
Keyifle güldü.
"Nasıl bir şey düşünüyorsun?" dedi. "Roman mı? Roman gibi olmalı. Roman olmalı değil mi?"
"Roman olabilir," dedim.
"En güzeli de o. Roman olmalı. Kuru kuru anlatılmamalı. Kalıcı bir şey olmalı. Yarına kalmalı. Unutulmamalıyız."
❞"

Gülünün Solduğu Akşam Kitap İncelemeleri
"İnsan ne zaman ölür, gülünün solduğu akşam." İşte böyle güzel bir sözle başlıyor kitap ve bu giriş bile ne kadar iyi bir kitabın sizi beklediğini gösteriyor.
1970 lı yıllar. Fikirlere tahammülün olmadığı, insanların sırf inandığı görüşler yüzünden hunharca öldürülüp, asit kuyularında faili meçhul edildiği, gencecik fidanların hapislere tıkılıp işkence gördüğü, asıldığı yıllar...Yazar Erdal Öz' de bu dönemi yaşamış biri olarak yazıyor Gülünün Solduğu Akşam ' ı. İçeride tanıyor Deniz Gezmiş, Hüseyin İnan, Yusuf Arslan ve daha nicelerini. Deniz Gezmiş ' e söz veriyor onların hikayesini yazacak ve gelecek nesillere okutacak. Kitabı hapishanede yazmaya başlıyor. Ama erken tahliye olması kitabı orada tamamlanmasına engel olmuş. Mahkumların ağzından dinliyor hikayelerini ve yazıyor. Olayların bizzat içinde olduğu için kitap oldukça samimi ve gerçekçi. Deniz Gezmiş' e verdiği sözünü tutuyor böyle başarılı bir kitap yazarak. Onların davalarının arkasındaki sağlam duruşları, ölüme giderken bile bunu haykırmaları, yüreklerinin büyüklüğü gerçekten okunmaya değer.
Her kesimden insanın içini acıtacak, vicdanı varsa hüngür hüngür ağlatacak, belgesel şeklinde yazılmış bir anı kitabı. İnsanların görüşleri yüzünden bunları yaşamaları, gördükleri işkenceler o kadar ağırki gerçekten sistemi, adaleti sorgulamamak mümkün değil. Daha yazmak isteğim çok şey var ama uzatmanın da anlamı yok. Uzun lafın kısası okunmaya kesinlikle değer bir kitap...
Deniz Gezmişler neden asıldı?
20li yaşlarında ki bu tertemiz masum çocukların tek isteği Tam bağımsız, özgür bir ülkede yaşamaktı. Adaletsizliğin, ikiyüzlülüğün , faşizmin coğrafyasında, Amerikan kuklaları tarafından yönetilen sömürge bir ülkede yaşamak değil. Yıl 2018. Durum aynı. Ve elimizden hiçbirşey gelmiyor. Türkiye yine bir sömürge ve yine faşizm almış başını gidiyor. Özgür değiliz, bağımzsız değiliz. Kırgınız ,kızgınız. Yorgunuz, umutsuzuz. Yaşamlarımız üzerinde oynanan oyunların farkındayız.
Bu çocuklar nasıl da cesurdu, nasıl da korkusuzdu, nasıl da adanmıştı, inanmıştı. Türkiye tarihinin en utanç verici olaylarından biridir bu. Bu üç gencin, Deniz Gezmiş, Hüseyin İnan ve Yusuf Arslan'ın katledilmesi insanlık adına utanç vericidir. Bakın geçmişe ; bu çocuklar en azından emperyalizmle mücadele etmek, dünyayı değiştirmek için birşeyler yapmışlar. Hayatlarından vazgeçmişler. Bu nasıl bir özveridir. Bu nasıl bir milliyetçiliktir. Bu nasıl bir duyarlılıktır. Oysa 1980 sonrası gençliğine bakıni duyarsızlaşmış, bencilleşmiş, susturulmuş, robotlaştırılmış, tüketim toplumu haline getirilmiş, kişiliksizleştirilmiş bir gençlik. Çok üzgünüm, söyleyecek söz bulamıyorum. Ve bu insanların kısacık hayatlarının yanında kendi yaşamımın ne kadar boş ve amaçsız olduğunu görüyorum. DENİZ , HÜSEYİN ve YUSUF sizleri unutmayacağız. Bağımsızlık mücadelenizi, bir millet için yaptığınız fedakarlıkları unutmayacağız. Siz kısacık yaşamlarınızla efsane oldunuz. KAHROLSUN FAŞİZM..
Deniz Gezmiş hakkında ilk okuduğum kitap Abim Deniz'di. 14 yaşındaydım ama yine de çok etkilenmiştim. Belgeler,mektuplar ve fotoğraflarla zenginleştirilen Abim Deniz de bu kara günlere ışık tutan çok etkileyici bir kitaptır. Onu okumanızı da şiddetle tavsiye ederim. Bu yıl da Gülünün Solduğu Akşam'ı okudum. Anlatılan şeylerden çoğunu biliyordum ama ayrıntılarıyla tekrardan okumuş oldum. İrfan Uçar'ın kendisine yapılan işkenceleri anlattığı bölümde zaman zaman soluğum kesilmiş, nefes alamıyormuş gibi hissettim. İnsanlar bu kadar vahşi olamaz, olmamalı diye düşünmeden de duramadım. Tek suçu düşünmek ve ülkeyi daha iyiye ulaştırmak olan gepegenç insanların 2 ay 3 gün içinde davalarının görülmesi ve idama mahkum edilmeleri çok acı ve utanç verici olaylardır. Bizim yapabileceğimiz şey ise bu insanları iyi öğrenmek ve boşa ölmediklerini (öldürülmediklerini) en azından kendimize kanıtlamaktır diye düşünüyorum. Bu yaşıma kadar okuduğum kitaplar, dinlediğim müzikler beni hep etkilemiştir ama bir süre sonra etkisini kısmen yitirmiştir. Bu kitap asla öyle değildi. Gece okuyup bitirmiştim kitabı, sonrasında fazlaca uykum olmasına rağmen birkaç saat uyuyamadım. Sanki İrfan'a yapılanlar bana yapılmıştı da ayaklarımın altı sızlıyordu. Son bir sözle incelememi bitirmek istiyorum;
Olmayın bu kadar katı yürekli,
Ey dünyada kalan insan kardeşler.
Lise öğrencisiydim. Küçük bir şehirde yaşıyoruz. Kırtasiyeye veresiye hesabımız var. Ve istediğimiz kadar alışveriş yapabildiğimiz tek yer kırtasiyeci Musa abi. Bu kitabı rafta gördüm. Bu ülkede her insanın yolu bir dönem 68 kuşağının öyküsüne düşer ya benimde o sıralar düştü. Bir Deniz Gezmiş araştırmalar, gündoğdu, çav bella dinlemeler falan.
Musa abiye bu kitabı alıcam dedim. Babana sormadan veremem bunu dedi. Babam il milli eğitim müdürü o dönem. Sorunca babam "Musa verme elinde bir gören olur burası küçük yer." demiş. Gidip gelip "abi ver kitabı" diyorum. Yok bir türlü vermiyor. Bende her gün uğrayıp 5 10 sayfa çaktırmadan okumaya başladım. Ona da ayıktı. Elime alıyorum, gelip elimden alıp geri rafa koyuyor.
Bir gün yine gittim kırtasiyeye Musa abi yok, yanında çalışan Medet diye bi çocuk var. Musa abi bir yere kadar gitti dedi.
Fırsat bu fırsat kitabın hırsızlığı olmaz deyip attim çantama kitabı. Gidip eve bitirdim ama içim içimi yedi tabi çaldım diye. Kitabi bitirince alıp gittim Musa abiye. "Ben bu çaldım." dedim utana sıkıla. "Anladım zaten ses etmedim artık senindir o ama babana gösterme." dedi.
Çok kıymetlidir o yüzden bu kitap benim için. Birkaç sene de bir açar yeniden yeniden okurum. Her seferinde de Denizin mektubunda ağlarım...
70'lerin karanlık yüzünü görebileceğimiz, içsel sorgulamalarla dolu bir okuma serüveni geçirdim.
Deniz Gezmiş ve diğerlerinin başlattığı hareket, Türkiye'nin içinde bulunduğu durum. 2000 doğumlu birisi olarak hiç araştırmadığım bir şeydi.
80 yaşlarında bir hastam verdi bana bu kitabı. Böylece tanıştım 70'lerle.
Hiçbir tarafın sempatizanı ya da karşıtı değilim. Bu kitap beni hiçbir şeyin destekçisi ya da nefretçisi yapmadı. Bu kitapta okuduklarım her şeyden önce çok üzdü ve beni çok sorgulattı.
Sordum kendime: Türkiye'de bir şeyler kötüyken devrim yapmak, adam mı öldürmek gerekir? Başka yolu yok mudur? Devletin polisini devletin askerini öldürmeden de düzelmez miydi o zamanki sorunlar? Siyasi tartışmalarla halledilmez halde miydi? 70'lerde ne oldu bu kadar?
Yakın tarihimiz hakkında yeterli bilgiye sahip değilim. Bu soruların bende cevabı yok. Her tarafa çok üzüldüm. Ben o dönemlerde yaşıyor olsaydım ne yapardım bilmiyorum. Bu kitap çaresizliği yaşattı bana.
Savaş çok ama çok kötü bir şey. Her şeyden önce çok karanlık. İki taraf var. İki fil. Onlar tepişiyor. İnsanlar ölüyor. Ölen insanların ölmesi bir işe yarıyor mu cidden? İnsan hayatının korunması gereken en kutsal değer olduğu öğretiliyor bana hemşirelik eğitimimde. Bu en kutsal değer nasıl böylesine kolayca harcanabilir? Nasıl böylesine kolayca bir savaşın içine girilebilir? Gerçekten kolayca mıydı yoksa ben mi öyle sanıyorum?
Diyecek bir şeyim yok. Pek çok soru işaretim var. Çok üzgünüm. Çok.