
Ortadirek Kitap Tanıtımı
Başı dara düşenler, yarattıkları düş dünyasında bulurlar yollarını. Ayakta kalabilmek için sığındıkları bu dünya bir yandan onları yaşatırken, bir yandan da hikâyelerini örer. "Dağın Öte Yüzü" üçlüsü darda kalanların yarattıkları düş dünyasının büyük ve görkemli hikâyesidir.
Üçlünün ilk kitabı "Ortadirek"te uzun ve zorlu yolda yürüyenler anlatılır. Bir çile yürüyüşüdür bu; varacakları yerde onları sadece ayakta kalmak mücadelesi bekliyor olsa da, her yürüyüş bir umuttur. Pamuklar toplanmadan Çukurova’ya ulaşmak, çileye ve umuda da ulaşmaktır.
“Türk romancısı Yaşar Kemal’in "Ortadirek" romanı edebiyatın büyük insan manzaralarından biridir. Bu roman aslında "Savaş ve Barış" ve "Moby Dick" boyutlarında bir yapıttır.”
Michel Cournot, "Le Monde", (Fransa)
“Buna dikkat çekici bir eser değil, bir şaheser demek daha doğru olur.”
Bulletin Critique du Livre Français, (Fransa)
“Yaşar Kemal’in romanı Tolstoy’un çapına ve Dickens’ın canlılığına sahiptir.”
Lena Jeger, "Manchester Guardian", (İngiltere)
“Sofokles’in trajedilerini besleyen o çok görmüş geçirmiş yaşlıların deneylerle dolu sesidir bu. Anadolu’nun sesi.”
Ceyhun Atuf Kansu, "Varlık"
“Bugüne kadar okuduğum en mükemmel Türk romanıdır "Ortadirek".”
Fethi Naci, Bir Romancı: Yaşar Kemal
Ortadirek Kitaptan Alıntılar
1. "Bilmediği bir yerleri acıyordu."
2. "Yüreği temiz adam nerde şimdi, arkadaş."
3. "Kırıldı, paramparça oldu. Yürek dediğin…"
4. "Yürü behey kahpe dünya. Çarkın kırılsın felek."
5. "Sanki iki el yüreğini kavramış sık babam sık, çek babam çek ediyor."
6. "Bir ufacık başına, bol dünya dar geliyordu. Cehennem içindeydi."
7. "“Vay ocağınız bata vay,” dedi, “yakmışlar da kül etmişler bu güzelim ormanı. Yarıdan çoğunu yakmışlar. Vay ocağınız bata, ne istersiniz Allahın dağındaki ormandan? Ne istersiniz de batırırsınız? Sizden su istemez, ekmek istemez. Üstelik de tatlı tatlı kokar. Kurdun kuşun, garip yolcunun da sıtarası...”"
8. ""Ana vebali alınmaz. Neylesen netsen beni kandıramazsın. Gönül bir sırça, Uzunca Alicik, kırılınca düzelmez.""
9. "İnatçı adam iyi olur. Kötülük gelmez ondan. Bir kötülüğü varsa, o da kendine."
10. "Azrail gelmiş de can talep eyler. Benim can vermeye dermanım mı var?"
11. "İyi adamlar yeryüzünden hiçbir vakit eksik olmaz."
12. "Atı olan da, tarlası olan da, yerdeki karınca da, gökteki kuş da, ipek yatakta yatan da, kuru yerde kıvranan da, kuşsütü içen de, sen de, ben de.. Uzun Ali gibi oğlu olan da kara toprağa karışıp, toz olacak Meyremceeee!"
13. ""Fıkara kısmına bir parça güleç yüz göster, onlara dünyayı bağışlarsın. ""
14. "İnsanoğluna güvenilmez."
15. "Her şey her yerde söylenmez."

Ortadirek Kitap İncelemeleri
“Allalem, dedi kendi kendine, allalem, burası İnce Memedimin yeri. Şu görünen de yaktığı çakırdikenlik. Varıp o köye mi gitmeli? Kurtulmalı şu Uzunca Aliden. Varıp o Hürü avradın evine misafir olmalı. Hürü avrat, demeli, sen yiğit bir avratsın, sen hiçbir şeyden korkmazsın. Sen olmasan, o Memed oğlancık, İnce Memed olamazdı.”
İnce Memedi ve Hürü anayı görünce heyecanlanıp, gülümseyen bir ben değilimdir herhalde.
Yine Çukurova, yine köylüler, yine harika betimlemeler, yine bir Yaşar Kemal klasiği... Dağın Öte Yüzü serisinin ilk kitabı Ortadirek.
Ortadirek: Toplumun memur, emekli, küçük esnaf, küçük çiftçi gibi dar ve değişmez gelirli kişilerden oluşan kesimine deniyormuş. Serinin ilk kitabında da geçimini ırgatlıkla sağlayan köylülerin hikayesini anlatıyor.
Her yıl pamuk zamanı para kazanmak için köylüler pamuk toplamaya günlerce yol alarak gider. Uzunca Ali, annesi Meryemce, karısı Elif, iki çocuğu ve yaşlı ölmek üzere olan atı. Ali annesi ile vicdanı arasında kalıp vicdanını dinleyerek Koca Halil’e yardım eder fakat bunun sonucunda at ölür ve Ali köylünün gerisinde kalır. Uzunca Ali hem ailesi açlıktan ölmesin diye hem de borcunu ödemek için pamuğa yetişmek zorundadır fakat hem yükü hem annesini taşıyarak zorlu günler geçirecektir.
Köyün muhtarı her yıl rüşvet karşılığında köylüyü verimsiz toprağa götürür. Köylüyü uyaran, yanına çekmek isteyen durumu farkında olan birkaç kişi olsa da muhtar hileli sözleriyle köylüyü tekrar kandırır. Kitapta geçim sıkıntısını, umudu, umutsuzluğu, öfkeyi, hileyi okuyucuya yaşayarak anlatıyor.
Umutla çıkılan her yolun bedeli ağır mı olmalı? Bir yol hikayesi.. Ali ve Elif, çocukları ve Meryemce.
Yol yeni başlangıçları simgesidir ya. Her önüne çıkan engellerle beraber eksilirsin. Yanındakiler fazlalıkların olur, sırtındaki kambur, ayağına takılan taş. Hepsinden kurtulup, yolun sonuna kavuşmanın sıcak mutluluğuyla avutursun kendini. Avunmak için bahaneler zaten hazırdır. Hazırdır ama, kader de bir yandan üst üste indirir kamçısını. Tam kalkarsın, kaderin de senin üstündeki oyunları biter, sende bitersin, umudun tükenir.. Bitik bir haldesindir. Uzun uzun "Ooooooof," çekersin. Şimdi hayata karşı küfür etmek de Tanrıyı yok saymakta hakkındır.
Hayatını tek bir sebebe bağlamak..
O sebeplerin sonuca bağlanırsa , umut , mutluluğa dönüşecek. Ne dağları aşmak mümkün, ne aştığın dağın arkasında var umut, yaşam.. yine de ihtimal doğrultusunda yürümeli mi inatla! Oyun var belli! Düzen kurulu, senin de oyundaki rolün belli, yine de beklentiyle hüsrana mı uğramalı. Buna değer mi, insan bu beklentinin umuda dönüşmediğini anladığında dönmeli mi, yoksa yine aynı, hep aynı şeyi yaşamakta ısrarcı mı olmalı? Beterin beteri mi vardır demeli kadere razı mı gelmeli, yoksa mücadele edip hakkını mı savunmalı??
Ne denilir ki Yaşar Kemal'in kaleminden çıkan gerçekler.. insanın içine işliyor. Benim işledi, en azından, her satırını paylaşabilirdim. Hepsi içtendi.. çok güzel bir seri, çok. Tavsiye ederim
ORTADİREK
“Yürek dediğin yürekse eğer, yerde de olsa yürektir, gökte de olsa, deniz deryada da olsa.”
Uzun ve zorlu bir yolda yürüyenlerin hikayesi…
Dağın Öte Yüzü adlı üçlemenin ilk kitabıdır Ortadirek.
Çukurova’ya pamuk toplamaya giden köylünün yol serüvenini anlatır. Yaz mevsiminde, atları ve eşekleri olmadığı için yürüyerek dağları aşmaya çalışan halkın, kışı çıkarmak için, çocuk yaşlı demeden, yakıcı güneşe sırılsıklam eden yağmura inat, pes etmeyen insanların ekmek mücadelesini okuruz.
Koca Halil, Meryemce, Uzun Ali ve Elif’in ana karakterler olduğu ve olayların bu kişiler etrafında döndüğünü görürüz ilk kitapta.
Yaşar Kemal’in toplumcu bir yazar olduğunu ve eserlerini gerçekçi bir şekilde yazdığını biliriz. Çoğunlukla cumhuriyet dönemi ve sonrasını ele alır. Bu dönemde halkın yaşamı ama hep zorlu olan ve bir yerlerde mücadele eden insanların hikayesini anlatır. Bu kitabına da ortadirek ismini vermiştir. Nedenini sorduklarında halkı ortadireğe benzettiğini, yaşamın direnci , insanın gücü olarak tanımlamıştır. Yılmayan insan olarak ifade etmiştir.
Yine bu kitapta Yaşar Kemal’in yaşadığı bir göç olayını ve bu yolculuk sırasındaki izlenimlerini karakter üzerinden yansıtır bize. Meryemce karakteri büyükannesinden izler taşır.
Bu kitabıyla Yaşar Kemal, Rus ve Fransız yazarlarla kıyaslanır ve onların eserlerine denk eserler verdiği konusunda da hemfikirdirler . ( kitabın arka kapağında yazıyor bunlar )
Serinin diğer kitabında görüşmek üzere…
Yaşar Kemal denilince aklıma gelen bir anım var, üniversite yıllarından kalma.. Yaşar Kemal eserleriyle üniversite zamanımda bir ödevim sayesinde tanıştım fakat o zamanlar tam anlayamadığım onu ve eserlerini.. Şimdi daha farklı geliyor, daha fazla yer ediyor gönlümde..
Yaşar Kemal, benim için vazgeçilmez yazarlardan biri... Yazdığı her eser buram buram Anadolu, Çukurova ve biz kokuyor. Keskin bir kokusu var her kitabının.. Her kitabında biraz daha ben oluyorum. İyi ki var oldun.. Her sözcüğün içime işliyor her defasında...
Kitap hakkında yazacak olursak, Çukurova yaşamının içinde buldum her sayfada kendimi... Kendine özel betimlemeleriyle yeri geldi Muhtar oldum, yeri geldi Taşbaşoğlu Mehmet, yeri geldi çaresizce geleceği için kaygılanan Ali...
Betimlemesi, o kadar içime işledi ki, her olayda benim hayatımdan bir parçaymış gibi tepkiler verdim, şekilden şekle girdi yüz ifadelerim...
Çukurova bölgesinin ağız özelliklerini, kültürel ögelerini ve insanları arasındaki ilişkilerini ele alış biçimi beni kitabın içine çekti. Elimden düşmeyen bir kitap oldu diyebilirim. Serimin ilk kitabı olmasından dolayı diğer kitabı okumaya koşa koşa gidiyorum..
En sevdiğim alıntım ile incelememi tamamlamak istiyorum.
"Birinin aklı başına gelmiş. İş işten geçtikten sonra gelmiş. Yürek dediğin bir sırçadan köşk, kırıldıktan, paramparça, un ufak olduktan, her parçası esen yele karıştıktan sonra gelmiş."
Severek okumanız dileğiyle..
Kitap, geçim kaynağı sadece pamuk olan bir köyün pamuk zamanı geldiğinde yaşadığı olayları anlatır. Fakat bu olayların yanına entrikalar da eklenir çünkü köyün muhtarı kendi çıkarları için halkına ihanet ederek başka ağalarla anlaşır.
Elbette bunu anlayan köylü muhtara karşı ayaklanır. Burada köylü - muhtar /halk-ağa /zayıf-güçlü /mazlum-zalim ilişkilerini görürüz . Fakat köylü halkı karşısındaki insanların güçlülüğünü, güçlü kişiler de karşısındakilerin güçsüzlüğünü bilir. O sebeple güçlü ağalar haksız olsa bile köylüyü bastırır.
Kitapta değinmek istediğim bir diğer husus ise Koca Halil, Uzun Ali ve Meryemce üçlüsüdür. Koca Halil yıllardan beri pamuk zamanını döngele bitkisinden anlar ve Çukurova'ya göç etmek için haber salar. Yine bu dönem gelir fakat Halil artık çok yaşanmıştır, elden ayaktan kesilmiştir. Göç sırasında Uzun Ali'nin atına binmek ister. Ali acıyarak izin verse de zalim annesi Meryemce çok dilenir. Yolda Koca Halil'i ve Meryemce'yi taşıyamayan yaşlı at ölür. Atın ölmesi ve atsızlığın sonucunda Çukurova'ya varılamaması çok uzun sayfalarda mükemmel şekilde anlatılır.(Türk halk kültüründe atın önemini bir kez daha bu kitapta anlarız. At her zaman kutsal sayılabilecek bir hayvandır. At;binektir,yüklektir.) Nihayetinde Koca Halil, Meryemce, Uzun Ali ve ailesi Çukurova'ya çok geç iner ve pamuk toplayamaz. Gerçi muhtarın halkına yapmış olduğu ihanet yüzünden Çukurova'ya erken inen köylüler de pamuktan nasibini alamaz.