
Şeytan Tozu Kitap Tanıtımı
Perutz’un 1933 tarihli romanı Şeytan Tozu, Almanya’da Nazilerin aynı yıl iktidara gelmesiyle yasaklandı. Halkı histeriye ve isyana sürükleyen bir laboratuvar deneyinin hummalı öyküsü muktedirleri bu denli rahatsız etmişti. Kitlenin manipülasyonu üzerine ustaca yazılmış, 1930’ların başında geçen bu romanda yazar bizi gizemli bir eski dünya atmosferine buyur eder. Girdiği komanın ardından hastanede bilinci yerine gelen Dr. Amberg, Vestfalya’nın hâlâ feodal dönemi yaşayan uzak bir köyünde doktor olarak işe başladığını hatırlar. Hizmetine girdiği Baron von Malchin, Kutsal Roma İmparatorluğu’nu canlandırma düşleri kurmakta, hatta iktidarı devralacak bir veliaht yetiştirmektedir. Baronun Tanrı inancını dünyaya geri getirmek için laboratuvarda çavdar mahmuzundan damıttığı uyuşturucu ise köy halkını felaketin eşiğine getirmiştir. Amberg’in hatırladığı bütün bu olaylar gerçek midir? Yoksa doktorların ileri sürdüğü gibi komadayken gördüğü rüyalardan mı ibarettir?..

Şeytan Tozu Kitaptan Alıntılar
1. "Söylediği her sözü hafızamda tekrar canlandırarak, kendime hiç durmadan eziyet ediyordum."
2. "İnsan kendini susmaya mahkum ettiğinde ruhsal dengesi bozulabilir."
3. "Yitirilen her şey telafi ediliyor, ama kayıp zaman geri gelmiyor."
4. "... benim hastalığım da bu: Çok fazla düşünüyorum..."
5. "Ve ben tekrar dua edebilmek istiyorum, çocukluk inancıma kavuşmak istiyorum..."
6. "Geçmişi mi düşündüğüm zaman çok üzülüyorum .... Yitirilen her şey telafi ediliyor, ama kayıp zaman geri gelmiyor."
7. "İnanç, Tanrı’nın bizim içimizdeki eseridir ve ancak sabırla çalışarak, fedakârca severek ve dua ederek canlanabilir."
8. "Bildiğim tek şey, bir şeyin var olduğuydu, ama bu “bir şey”in ben kendim olduğunu bilmiyordum."
9. ""İnsan kendini susmaya mahkûm ettiğinde ruhsal dengesi bozulabilir.""
10. ""Zira insanın hayalinde sahip olduğu zenginliği bir dünya dolusu düşman gelse elinden alamaz.""
11. "benim hastalığım da bu: çok fazla düşünüyorum..."
12. ""Tanrı İnancı Dünyadan Neden Kayboluyor?""
13. "“Evet, zaman ya, zamanın iki farklı ayakkabısı vardır;” diye devam etti gölge, “biriyle topallar; diğeriyle sıçrar. Bugün, bu odada, topalladığı ayakkabısını giymiş zaman, bir türlü ilerlemiyor.”"
14. ""İnsan aklının en büyük eserleri gaz lambasının ışığında yaratılmıştır...""
15. "Tilki uyuyormuş gibi yapıyor, ama aslında tavukları sayıyor."

Şeytan Tozu Kitap İncelemeleri
Bir savunma mekanizması olarak, gerek geçmişle barışmak, geçmişte yaşananlarla baş edebilmek için gerekse bugün sahip olmayı arzuladıklarından erişemeyeceklerinin acısını hafifletmek için gerçeği çarpıtıp kendi gerçekliğini yaratır insan. Az ya da çok her insan bu eğilimdedir, hafıza özneldir ve her insan kendine yalan söyler. Elbette bunun patolojik boyutlara ulaştığı sınırlar vardır ama bunlar çok muğlaktır, hatta bence sandığımızdan daha da muğlak. Şeytanın Tozu, iki muhtemel gerçekliğin olduğu bir kurguyla din, inanç, siyaset, kitlelerin manipülasyonu gibi temaları yirminci yüzyıla yön vermiş ideolojiler ekseninde irdeliyor. Komadan uyanan bir doktorun kendi gerçekliği ve başkalarının ona gerçek diye dayattığı senaryolar arasında gidip gelirken, 1930 yılının Almanya’sından dünyaya bakıyor ve distopik de sayılabilecek ancak yaşananlar göz önünde bulundurulduğunda gerçeğe de oldukça yakın olaylara tanıklık ediyoruz. İdeolojiler ve inançlar insanları kontrol altına alabilmek ve yönetebilmek için nasıl kullanılır, kitleler ve tarih nasıl yönlendirilir ve bilim ile bilim insanları buna nasıl hizmet eder sorularına tarihsel perspektiften bakıyoruz. Romanı okumadan önce Josep Mengele gelmişti aklıma, 1933’te kaleme alınan Şeytan Tozu soğukkanlı ve etkileyici bir şekilde yaklaşmakta olan vahşetin düşünsel hazırlığını anlatıyor adeta. Oldukça sürükleyici, temposu hiç düşmeyen bir kurgu, okuru etkisi altına alan bir atmosfer ve akıcı bir anlatımla muazzam sorgulamaların işlendiği bir novella. Çok beğendim.
Gerçek mi, rüya mı, tam olarak belli olmayan distopi-bilim kurgu arası bir hikâye.
Kaza sonucu komaya giren Doktor Amberg, ayıldığında, yaşadığı olayların gerçek mi yoksa rüya mı olduğu konusunda şüpheye düşer. Daha doğrusu kendisi gerçek olduğundan emindir ama hastane çalışanları, onun hafızasının kendisini yanılttığını, rüya görmüş olabileceğine inandırmaya çalışırlar.
Doktorun yaşadıkları şöyledir; Tıp fakültesinden mezun olduğunda, babasının eski bir arkadaşı olan Baron'un taşradaki köyüne doktorluk yapmaya gider. Baron ise inançların ve ideolojilerin, insan vücudundaki kimyasal bir değişiklik yaratılarak değiştirilebileceği tezi üzerine bilimsel çalışmalar yürüten biridir. Olaylar, bu konu üzerinden yürür. Beklenen değil de beklenmeyen, istenmeyen sonuç oluşur.
Kitap, ilginç konusu ve akıcı anlatımıyla merakla okunuyor.
Aslında yazar, özellikle inanç konusunun sadece maddi bir ayağının bulunduğunu yani materyalist bir felsefeyi telkin ediyor kitap boyunca. Bilim ve Tanrı inancını, birbirine zıt kavramlarmış gibi bir algı oluşturmaya çalışıyor ki Leonardo'nun Yahudası kitabında da benzer telkinler bulunuyordu. Yazarların bu propagandist tutumlarını yani bu şekilde belli bir düşünceyi ısrarla empoze etmeyi çalışma gayretlerini hissettiğimde kitap hakkında da yazar hakkında da olumsuz bir düşünce yerleşiyor bende maalesef.
1933 tarihinde yazılan bu roman, Nazilerin iktidara gelmesiyle yasaklanmış. Yazarının yahudi olmasınında payı vardır elbet bunda.
Halkı isyana sürükleyen bir laboratuvar deneyini konu alıyor. Bir baronun, çavdar mahmuzu bitkisini kullanarak uyuşturucu üretip kendi köyündeki insanların bu uyuşturucuyu kullanmasını sağlayarak, onları manipüle etmek ve Roma imparatorluğu dönemindeki Tanrı inancını geri getirmek istemesini ve iktidara gelecek olan veliahtı yetiştirmesini konu alıyor. Tanrı inancı neden kaybolur? sorusunu da içinde bulunduruyor.
Bu köye doktor olarak giden Amberg, baronun hizmetine girmiştir ve onun gözünden okuyoruz olayları. Doktor girdiği bir komanın ardından hastanede uyandığında, başından geçen olayları rüya ile gerçeklik arasında ayırt edemeden hatırlamaya çalışıyor. Tüm bu yaşananlar gerçek miydi, yoksa bir rüyadan mı ibaretti? Gerçekten yaşanmış olsalar bile üzeri kapatılmak istenen olaylardı.
Sosyoloji, siyasi ve tarihten de bahsedilen kitapta, felsefi sorgulamalara sebep olan inanç durumu da ortaya koyulmuş. Yazar kitabın başından sonuna kadar çok güzel kurgu oluşturmuş. Fakat kitabın sonunda bunun rüya mı, yoksa gerçek mi olduğunu okuyucunun kendi inisiyatifine bırakmış. "Macerasever Kafka" olarak da bilenen yazar, Leo Perutz'un okuduğum ikinci eseriydi. Akıcılığı başından son sayfaya kadar sürdürebilmesinden ötürü yine hoşuma giden bir kitap oldu. İyi okumalar.
Leo Perutz benim diline ve tarzına aşina olduğum bir yazar. Yakın zamanda okuduğum Leonardo'nun Yahudası kitabı en sevdiğim kitaplar arasında kendine bir yer buldu bile. Açıkçası bu kitaba biraz tereddütlü başladım ve diğer kitabı kadar beğenmeyeceğimi düşündüm ancak yazarın akıcı, sürükleyici anlatımı ve merak unsurunun tetiklendiği olaylar zinciri sayesinde ilk on sayfadan sonra nasıl bitti anlayamadım.Eğer kitap okumayı sevmiyorsanız ve ya reading slump batağına düştüyseniz hemen bu kitabı okumaya başlayın derim ben.
Kitabın konusuna gelirsek; Dr. Amberg gözünü bir hastanede açar ve onun hatırladığı olaylarla ona anlatılan olaylar birbirinden tamamen farklıdır. O bir köye atandığını burada Baron Malchin ve Bibiche adındaki güzel asistanının kitleleri etkileyen bir uyuşturucu çalışması yaptıklarını ve bunun neticesinde köylülerin ayaklanıp onlara saldırdığını hatırlasa da; başhekim ile diğer doktorlar onun o köye hiç gitmeyip bir trafik kazası geçirdiğini ve bu kaza neticesinde ölümden döndüğünü dolayısıyla anlattığı her şeyin yüksek ateş nöbetlerinde gördüğü hayaller olduğunu söylemektedirler. Amberg gerçeğin hangisi olduğunu keşfetmek için anılarına ve gizemli ziyaretçilerine güvenmek zorundadır.
Kesinlikle pişman olmayacağınız, her sayfası yaratıcılık kokain,adam yazmış be dedirten güzel bir kitap.
İyi okumalar. Kitapla kalın.
Kitap niçin 2019’a kadar çevrilmemiş, düşündürüyor insanı. Anlaşılan bunun gibi nice bilmediğimiz eser Türkçe’ye henüz kazandırılamadı. Bu yönüyle editörlere kızıyor insan. Hadi biz edebiyat okumadık siz de mi bihabersiniz diye. Şeytan Tozu sanki geçen sene yazılan bir Black Mirror bölüm senaryosu. Halbuki 1930’lardaki bir olaylar silsilesini anlatıyor. Olay dediğime bakmayın, 2 şekilde bitebilecek bir olay. Kitabın kahramanı Dr. Amberg bir hastahanede uyanıyor. Hemşireler ona 5 haftadır komada olduğunu söylüyor. Ya trafik kazası geçirdi 5 hafta önce, o şekilde hastaneye yatırıldı, ya da Dr.Amberg’in hatırladığı şekliyle kırsal bir şehire doktor olarak çalışmaya gitti, orda oldu ne olduysa. İşte kırılım, şüphe, gerilim, platonik aşk ve gizemlerle örülü tutkuyla okunacak 169 sayfalık bir kült eser. Başka bir eserle karıştırmayın, kıyaslamasın kimse başka bir yazarla. Özgün ve doludizgin bir edebiyat şöleni yaşamak istiyorsanız kapak yazısını kesinlikle okumayın. 100. Sh kadarki olaylara Spoiler veriyor. Sonunu da söyleseydi kitap özeti diye yaz, ver öğretmenine okudum kitabı diye. Yazar kadar çevirmen Zehra Aksu Yılmazer’e de hakkını vermek lazım. Alman edebiyatını döktürmüş Türkçe’ye. Baktım, bir de hemşehriymişiz. Ayrı bir keyif kattı bana. Bırakın Latin Amerikalıları, ne varsa Alman ve Ruslar’da var. Çünkü bizim derinlerimizde ne varsa onlar zamanında görmüş ve çıkarmışlar. Leo Perutz da pek bilinmese de enfes bir iş çıkarmış. Keyifli okumalar