Poetika Kitap Bilgileri
Yazar: Aristoteles
Tahmini Okuma Süresi: 3 sa. 24 dk.
Sayfa Sayısı: 120
Basım Tarihi: 2007
Yayınevi: Can Yayınları
ISBN: 9789750708343
Ülke: Türkiye
Dil: Türkçe
Format: Karton kapak
Poetika Kitap Tanıtımı
Poetika, Antik Yunan felsefesinin en önemli düşünürlerinden Aristoteles'in sanat üstüne kaleme almış olduğu bir başyapıt. Platon'un Akademia'sında yirmi yıl boyunca ünlü filozofun öğrencisi olan Aristoteles, bu benzersiz metninde, şiiri tüm edebiyat türlerini kapsayacak biçimde ele alır; bunun temelinde olayları ve eylemleri "taklit etme"nin bulunduğunu söyler. Derinlemesine incelediği tek sanat türü olan tragedya büyük bir eylemi taklit eder ve seyircilerin duyguları üzerinde bir "arındırma" etkisinde bulunur.
Poetika, sanat ve edebiyatla ilgili kuramlar, düşünceler ve kavramlar konusunda kafa yoranların onsuz edemeyecekleri bir metindir. Çevirmeni Samih Rifat'ın deyişiyle, "şiir, özellikle de tiyatro, ama buradan yola çıkarak tüm estetik evren için bir kutsal kitap"tır.
Gerçekten de, Poetika, tarih boyunca sayısız yazar, düşünür ve sanatçıyı etkilemiş olmasından da anlaşılacağı gibi, her okunuşunda yeniden keşfedilecek sahici bir klasiktir.
(Tanıtım Bülteninden)
Poetika Kitaptan Alıntılar
1. "İnandırıcı olmayan olanaklı şeylerdense, olası olan olanaksız şeyler tercih edilmelidir."
2. "En güzel boyaları boca etse, karakalem bir resim kadar haz vermeyebilir."
3. "[...] varlığı ve yokluğu hissedilmeyen şey, bütünün bir parçası değildir."
4. "“Ne de olsa varlığı ve yokluğu hissedilmeyen şey bütünün bir parçası değildir...“"
5. "“İnsan politik bir hayvandır.”"
6. "Bizi en çok şaşırtan rastlantılar kasıtlıymış gibi görünenlerdir, tıplı Mitys’in ölümüne neden olan adamın, Mitys’in Argos’taki heykeline bakarken, düşen heykelin altında kalıp ölmesi gibi."
7. ""Yaşlılık ömre göre neyse, akşam da güne göre odur.""
8. "Öğrenmek, sadece filozofların değil, diğer insanların da çok haz aldığı şeydir."
9. "İnsanların şu ya da bu nitelikte olması karakterlerine bağlıdır, ama mutlu olmaları ya da tersinin olması eylemlerine bağlıdır."
10. "Komedya, daha bayağı insanların taklididir ama kötülüğün her türünü ele almaz, gülünç olanı, yani çirkinliğin belli bir kısmını ele alır. Çünkü gülünç olan, insana rahatsızlık ya da zarar vermeyen bir kusur ve çirkinliktir."
11. "Homeros öbür ozanlara her şeyden önce nasıl yalan söylemeleri gerektiğini öğretmiştir."
12. "[...] bütün insanlar karakterleri açısından kötülüğe ve erdeme göre ayrışır. Ya bizden iyidirler, ya bizden kötüdürler ya da bize benzerler..."
13. "[...] tragedya hedefine ulaşmak konusunda destandan üstündür."
14. "İnsanlar yaradılışlarına göre ne idiyseler o olurlar; ama eylemleriyle mutluluğa ya da tersine ulaşırlar."
15. "Taklit etme insanlarda çocukluktan itibaren doğal olarak ortaya çıkar,
ve ilk öğrendiklerini taklit yoluyla öğrenmeleridir, ayrıca bütün insanlar taklitlerden hoşlanır."
Poetika Kitap İncelemeleri
POETİKA
Şiir sanatı üstüne
Umberto Eco'nun 'Gülün Adı' isimli romanında geçen gizemli kitap Poetika. Orada bu kitabın ikinci cildinden bahsediliyor. Tek bir nüshası bile günümüze kadar görülmemiş bu ikinci cilt yazılıp yazılmadığını bilemem. Ama Poetika günümüze ulaşmış Aristo'nun bir eseri.
Aristo, bu eseri hocası Platon'un şiir sanatı üstüne söylediklerine karşı tez olarak yazdığı söyleniyor. Rulo şeklinde papirüse yazılan bu kitabı sağlığında yayınlatmamış. Ölümünden sonra öğrencileri diğer kitaplarla birlikte bir mahzende muhafaza etmişler.
Yüz, yüz elli yıl sonra tesadüfen bulunan eser zaman içinde yıpranmalar ve bozulmalara uğramış. Eksik yerleri çevirmenler tarafından tamamlanmış.
Türkçe çevirilerine gelince onlar da İngilizce ve Fransızca çevirilerden yapılmış. Yani çevirinin çevirisi.
Benim okuduğum kitap Can Yayınları da bu İngilizce ve Fransızca Çevirilerini esas almış.
Kitaba gelirsek benim için faydalı bir okuma oldu. Bir gün kitap yazmaya karar verirsem faydasını göreceğim güzel bir kaynak kitap. Bu yüzden yazar ve şair olmak isteyen arkadaşlara tavsiye ederim.
Kitap yalnızca şiirler hakkında değil, o zamanın Tragedyası, komedyası, destanları ve sahne oyunlarını da içeriyor. Güzel bir eserin yazımda dikkat edilmesi gereken püf noktaları, zamanının eserlerini ve ozanlarını örnek göstererek anlatıyor.
Kitaptan bir alıntıyla incelemeyi bitireyim:
Öğrenmenin yalnızca felsefeciler için değil, ortak çok yanları olmasa da, tüm insanlar için çok hoş bir şey olmasıdır.
Keyifli Okumalar...
Sanata ve Felsefeye olan ilgimi doyuma ulaştıran bir eser olarak Aristoteles'in Poetika'sı...
Antik Yunan tarihçilerinden tragedya ve komedya ozanlarına kadar kapsamlı bir incelemeye girişen Aristoteles tek tek konuları ele almasının yanı sıra çözümlemek için her bölümde sistematiğini asla bozmadan tekrarı sunulan konularda ve tek tek açıklamalarında eserin külliyatına gölge düşürmediğini göreceksiniz. Bir ozanın sahip olması gereken özelliklerini bizlere anlatmasıyla beraber eserde daima ön plana çıkan tragedyanın destandan ayrımı ve üstünlüğüdür. Okurlarında fark edebileceği üzere burada en ehemmiyetli mefhum kuşkusuz "katharsis" tir. Zira insanların arınmasıdır burada söz konusu olan. Acı, korku ve dehşete düşürecek 'şeyler' insanda bir arınma yaşatacaktır; çünkü aslında insanın acılara ve korkulara ihtiyacı vardır. Tam bu noktada Aristoteles'in, Platon'un Devlet'inden ne kadar farklılaştığını ve hocasına nasıl karşı çıktığını görebilmekteyiz.
Eseri okurken kapıldığım bir izlenimimi de paylaşmak isterim: Şayet Aristoteles günümüzde yaşasaydı bütün bir felsefe tarihini incelikle ele alıp her düşünceyi muhtemeldir ki tek tek zikretmekten asla geri durmayacaktı. Zira eser kendi düşünce sisteminin şekillenmesine olanak tanıyacak sürecin tamamını kapsamaktadır. Bu nedenle Aristoteles'in gerçekten tek solukta okunabilecek, anlaşılması oldukça açık ve seçik olan Poetika'sını okumanızı önermekteyim.
Herkese selam,
Uzun bir aradan sonra sizlerleyim. Ağustos ayı için ilk okuma #aristoteles 'in #poetika 'sı oldu. Seyahat ederken okuduğum kitap, sanatta edebiyat ve dil konularını içeriyor. En eski felsefi araştırma olan Poetika, şiirde ölçü, olay örgüsünde bütünlük, tragedya ile epik şiir arasındaki benzerlik ve farklılıklar gibi birçok konu barındırıyor.
Aristoteles'in şiir sanatı ve tiyatroya yönelik tespitleri bugün bile sanat felsefesi alanında yararlanılabilecek nitelikte olduğu için Poetika, yalnızca şiir ve tiyatro değil, genel olarak sanatla ilgilenen herkes için kesinlikle önemli bir kaynak.
Aristoteles büyük oranda drama üzerinde çalıştığı için tragedyanın analizi, araştırmasının çekirdeğini oluşturmuştur. Homeros, Empedokles gibi önemli isimlerden örnekler vermesi de anlatımı ilgi çekici kılıyor.
"... ister canlı bir organizma, ister parçalardan oluşmuş olsun güzel dediğimiz bir nesne sadece düzenlenmiş kısımlara değil, aynı zamanda belirli bir büyüklüğe de sahip olmalıdır. Çünkü güzellik hem büyüklüğe hem de düzene bağlıdır."
"Erdemli birinin bir anda mutluluktan mutsuzluğa doğru değişen kaderi acıma ya da korku uyandırmak yerine bizi sadece şaşkınlığa uğratır. Aynı şekilde sıkıntılı durumda bulunan kötü bir adamın talihinin dönmesi gibi bir durum da tragedyanın ruhuna aykırıdır çünkü bu durum ne ahlaki bir duyguyu tatmin eder, ne de korku ve acıma duygusu uyandırır."
, Antik Yunanistan'da klasik dönem aralığında yaşamını sürdürmüş olan Yunan filozof olan
'in şiir sanatı ile ilgili kuramlarını içeren ve tarihte sanat olayını araştıran ilk eserdir.
Aristo, mantık, fizik, biyoloji, zooloji, astronomi, metafizik, etik, estetik, ruh, psikoloji, dilbilim, ekonomi, siyaset ve retorik gibi pek çok disiplinde çoğu o disiplinin kurucusu olan eserler vermiş Filozoftur
Aristoteles’in şiir sanatı ve tiyatroya yönelik tespitleri bugün bile sanat felsefesi alanında yararlanılabilecek niteliktedir. Bu bakımdan Poetika, yalnızca şiir ve tiyatroyla değil, genel olarak sanatla ilgilenen herkes için önemli bir kaynaktır.
Aristoteles, Antik Yunan felsefesinin önemli isimlerinden Aristoteles Platon'un öğrencisi, Tiran Hermias ile Büyük İskender'in hocası, Lykeion okulunun kurucusudur. Ortaçağ'da Musevi ve Müslüman düşünürleri, Hristiyan teolojisini, özellikle de skolastik düşünceyi etkilemiş, etkisi Aydınlanma Dönemi'ne, Rönesans'a ve Reform'a yayılmıştır. Klasik mantığın kurucusudur. Biyoloji, botanik, zooloji, kimya, etik, mantık, metafizik, retorik, bilim felsefesi, fizik, şiir sanatı, siyaset kuramı, psikoloji hakkında günümüze ulaşan yazıları, anılan tüm alanlarda kurucu metinler olarak değerlendirilir.
Şairlerin karakterlerine göre şiir sanatı iki yöne ayrılır.
Ağırbaşlı şairler, iyi insanları ve onların soylu eylemlerini taklit ederler. Daha değersiz şairler ise bayağı karakterli insanları ve onların eylemlerini taklit ederler.
İlki tanrılara ilahiler yazıp ünlü kişilere övgüler sunarken ; ikincisi hicivler yazıp onlarla alay etmiştir. (s:14)
Aslında bir takım bölümleri kayıp ve eksik olan yazarın şiirler ve şairler hakkındaki eleştirileri ve değerlendirmeleri, şair olmak isteyenlere tüyolar vermesi, Homeros'un İlyada ve Odysseia kitapları üzerinden verdiği örneklerle, şiir ve tiyatroya yönelik tespitleriyle az sayfada güzel bir düşünce dizesinden oluşturduğu eser; Poetika.
Odysseia ve İlyada kitabı okumayanlar için kafa karıştırıcı biraz. Ben de olduğu gibi.
Fakat hakikaten yazmak isteyen herkese güzel tespitlerde bulunuyor Aristoteles.
Alışveriş merkezinde dolaşırken kitaplara ratgeldiğim geniş bir alanda, mutlaka bir kitap almadan çıkmamalıyım dediğim vakit gözüme çarpan ve çok sevdiğim birinin benim için seçip "Bunu okumalısın" dediği anlamlı bir kitap, kendi adıma.
Aynı zamanda yazarla tanıştığım ilk kitabım.
Kitabın arka kapağı ilgimi çekse de ilk sayfalarda "ne almışım ya" dediğim, ardından tespitleri ve verdiği güzel bilgileriyle "iyi ki almışım" dediğim güzel bir kitaptı benim için.
Almazsanız ne kaybedersiniz bilmiyorum. Zira önce Homeros'u okuyup sonra cevabı bulabilirim sanıyorum.
Okuyacaklara şimdiden keyifli okumalar..