Onlar da İnsandı Kitap Bilgileri
Yazar: Cengiz Dağcı
Tahmini Okuma Süresi: 13 sa. 60 dk.
Sayfa Sayısı: 494
Basım Tarihi: Eylül 2020
İlk Yayın Tarihi: 1958
Yayınevi: Ötüken Neşriyat
Orijinal Dil: Türkçe
ISBN: 9789754370041
Ülke: Türkiye
Dil: Türkçe
Format: Karton kapak
Onlar da İnsandı Kitap Tanıtımı
"Bu roman, Cengiz Dağcı'nun mutlu ilk çocukluk günlerinin geçtiği, Kırım'ın Kızıltaş köyü hayatının bir destanıdır. Bekir de, ineği Macik de, köyde herkes kendi işinde gücünde ve mutludur. Sonra köye Ivan gelir; ona acıyarak yanlarına alır, işlerini gördürürler. Ancak Ivan daha sonra gelecek olan felaketlerin simgesi gibidir.
Ruslar Kızıltaş'a yol yaparlar; yol yakınlaştıkça köyün huzuru bozulur, hırsızlıklar artar, kapılara kilit vurulur olur. Sonunda Kolhoz kurmak üzere köye gelirler. Topraklarından kopmak istemeyenler dövüşürler; ama, akibetleri ölüm ya da sürgündür. Köyün boşaltılan evlerine Ruslar yerleştirilir. Kızıltaş köyü artık tükenmiş bir köy, terkedilmiş bir tarla gibidir. Romanın adı, ayni zamanda bitiş cümlesidir.
Bu romanın hüzünlü hikâyesini okuduktan sonra, Kırım'a gidenler Ayı Dağı'nı ve Kızıltaş bağlarını görmeden dönmek istemezler..."
(Tanıtım Yazısından)
Onlar da İnsandı Kitaptan Alıntılar
1. "Kendi memleketinizde insan gibi yaşayamıyorsunuz..."
2. ""Olmasa bela, olsa bela!""
3. "Düşünceleriyle birbirlerinden uzak oldukları kadar, birbirlerine yakınlar da!"
4. "Sadece gelincik çiçekleri açmıştı; yani ayrılık çiçekleri!"
5. "Evet, onlar da insandı! Pavlenko'lar, İvan'lar, Kostyük'ler, Vasil Dimitroviç'ler, Stepan'lar... Belki bunu gülünç görecekler; ama nasıl görürlerse görsünler, ben eserimi tekrar sakin bir dua ile bitirmek istiyorum. Romanımı kapatırken; "Tanrım!" diyorum. "Onlar da insan! Acı onlara! Kendileri gibi, başkalarının da insan olduğuna inandır onları!"
Ötekiler, o hayvan gibi sürülüp götürülenler... Onlar da insandı!
-Son-"
6. "Her derdin bir devası, her ağlamanın bir gülmesi var derler."
7. ""Döner dolap gibi iki yüzlü ...""
8. ""Bela da taşmış dere gibi geliyor başıma!""
9. "Mübarek toprak, senin güneşinin altında, her şeyin güzel olur, insanların da.."
10. "Kalbini gözlerinde görüyorum ben, gözlerine bakınca."
11. "- Çokun derdi çok olur, azın derdi daha çok olur."
12. ""Okursan dünyayı parmağında çevirirsin, okumazsan benim gibi zavallı ... olarak kalırsın!""
13. "Burda her şey bambaşkaydı, buranın insanları, havası, toprağı, hayatı, her şeyi başka idi."
14. "Hayat, buralardan ayrılmış gitmiş sanki! Nereye? Kimse bilmiyor; çok uzaklara!"
15. "Bu toprağın... Dedelerimin kemikleri üstüne benim de kanım aksın. Gidin! Bir gün gelecek, yavrularımız geri dönecekler. Şimdi ayaklarımın, dizlerimin olduğu yerde benim bu izlerim silinecek, gelincik çiçekleri açacak. Benim kanım, kemiklerim üstünde de gelincikler açacak. Gidin! Bilin ki yavrularımız bir gün geri dönecekler, gelinciklere bakıp bizi hatırlayacaklar. Bu toprağın, bu yurdun kıymetini bizden daha iyi bilecek, onu bizden daha çok sevecekler..."
Onlar da İnsandı Kitap İncelemeleri
SSCB sınırlarına dahil olmuş pek çok ülkede rejim düşmanlığı, aykırı düşünceler gerekçesiyle milyonlarca insan yüzlerce yıllık vatanlarından edilmiş, soykırımı aratmayacak yöntemlerle yollarda ölüme terk edilmiştir.
Kurulan Sovyet rejiminin etkisiyle yüzyıllardır huzur içinde yaşadıkları topraklara, kaldırmak için yollar, binalar yapilan, kendi topraklarında yabancı konuma düşüp göçe zorlanan KırımTürkleri'ni anlatmaktadır.
Cengiz Dağcı Türk Edebiyatının büyük yazarları arasındadır. Romanında Kırım Türklerinin yaşadığı acılarını, hüzünlü, güzel, akıcı ve etkileyici bir üslupla yazmıştır.
Kitapları yıllarca elden ele dolaşır. Kırım'a ilgisini hiçbir zaman koparmaz.Hatıralarında "Ben yalnızca Kırım'ın yazarı değilim ama Kırım'ın faciasını bütün gerçeğini ve içtenligini yalnız yazabilirim." der.
Son olarakta kitabın arka kapağındaki alıntıyla bitirmek istiyorum:
“Evet, onlar da insandır! Pavlenko’lar, Ivan’lar, Kostyükler, Vasil Dimitroviç’ler, Stepan’lar, belki bunu gülünç görecekler; ama nasıl görürlerse görsünler, ben eserimi tekrar sakin bir dua ile bitirmek istiyorum. Romanımı kapatırken: “Tanrım!” diyorum. “Onlar da insan! Acı onlara! Kendileri gibi, başkalarının da insan olduklarına inandır onları!” Ötekiler, o hayvan gibi sürülüp götürülenler… Onlar da insandı!”
Roman; yazarın da çocukluğunu geçirdiği Kırım'ın Yalta şehrinin Kızıltaş köyünde geçmektedir. Eserde sade, hüzünlü, sürükleyici ve içten bir anlatımı yakalayan yazar; bunun yanında köy insanının yaşam tarzını, düşünce yapısını, Kırım Türklerinin var olma mücadelesini ustalıkla okuyucuya aktarıyor.
Onlar da İnsandı romanı ülkemizde ilk defa 1956 yılında Varlık Yayınları tarafından yayımlandı. Dağcı, Türkiye'ye hiç gelmese de eserlerinin tamamını Türkiye Türkçesiyle kaleme aldı. Kitapta da Türkiye ile ilgili atıflara rastlıyoruz. Türkiye'den gelen şalların daha kıymetli olması, ''Damadı Samsun'dan mı getireceksin?'' gibi halk arasında yaygın olarak kullanılan söyleyişler buna örnek verilebilir.
Kitabın sonunu nasıl bitireceği konusunda kararsız kalan yazar, tesadüfen bir dergide kendi halkı sürgün edildikten sonra yerlerine gelen yabancıların mutluluğunu anlatan bir yazıya denk gelmiş. O metni de Son Birkaç Söz başlığıyla kitabın sonuna ekleyerek kitabı şu dizelerle sonlandırmış:
'' Evet, onlar da insandır. Pavlevko'lar, İvan'lar, Kostyük'ler, Vasil Dimitroviç'ler, Stepan'lar ... Belki bunu gülünç görecekler ama nasıl görürlerse görsünler. Ben eserimi tekrar sakin bir dua ile bitirmek istiyorum. Romanımı kapatırken: Tanrım! diyorum. Onlar da insan. Acı onlara. Kendileri gibi başkalarının da insan olduklarına inandır onları! ''
'' Ötekiler, o hayvan gibi sürülüp götürülenler... Onlar da insandı! ''
İçimde bir boşluk ile yazıyorum bu incelemeyi. Kitabı şimdi bitirdim. İçim sızlıyor. Kaldıramıyorum okuduklarımı. 2020'de kaç kitap daha okurum kaç hayatla tanışırım ya da kaç karakter ile daha bilmiyorum. Ama derinden sarsıldım. Uzun zamandır beni ağlatan bir başka kitap daha olmadı.
Ayşe, Enver, Esma , Zemine , Seyd Ali onun yiğit oğulları , zaman zaman beni saflığı ile kızdırsa da Bekir , Minik Necati sanki yıllardır tanıdığım kişilerdi. Hikayelerini dinledim zaman zaman saflıklarına temizliklerine güldüm. Şimdi de ayrılık zamanı geldi sanki.
İvan ... Yazarın onlar da insandı dediği İvan. (Bu karaktere olan nefretimi yazmaya utanıyorum çünkü bu Cengiz Dağcı'nın hümanistiğine ihanet olacaktır) Onca zalimliğine rağmen onu da insan olarak görebilmiş olan bunca zamandır neden okumadım diye hayıflandığım Cengiz Dağcı. Naif anlatımı ... Hümanist cümleleri... Zaman zaman Yaşar Kemal'in çukurovasını zaman zaman Steinbeck'in Gazap üzümlerini hatırlattı bana bu eser. Çünkü hangi milletten hangi ırktan hangi kültürden olursan ol toprak herkes için kutsaldı.
Yazsam kitabı yeni bitirmiş olmanın da etkisi ile sabaha kadar yazarım, bahsederim bu kitaptan. Ama çok da konuya girmek istemiyorum . Şunu diyebilirim son olarak ve ısrarla okuyun. Lütfen okuyun ve okutturun.
Bu arada eserin bir de devam kitabı var. "O topraklar bizimdi ." Ama hemen okumayacağım. Ama okuyunca mutlaka yazacağım düşüncelerimi. Keyifli günler keyifli okumalar. Ve teşekkürler Mine Oral beni bu güzel kitapla tanıştırdığın için.
Spoiler içerebilir.
Şaşkınım... Kitabın ismini okuduğumda tamamen farklı bir düşüncedeydim. Onlar da İnsandı derken kastettiğinin kendi halkı olduğuna inanmıştım. Ama böylesi bir insanlık duygusu, böylesi bir yüce gönüllülük beni gerçekten şaşkına uğrattı. Yazar da Bekir'den farklı değil. Hala bir insanlık timsali olarak önümde dikiliyor. Çok kızdım halbuki Bekir'e. Bu kadar saf olma, iyi niyetli olma diye kendimi yedim bitirdim. Yanlış mı yapıyordu böyle yapmakla bilmiyorum. Doğru olan oydu belki de. Suç; yediği kabı pisleyen, başkasının insanlığını görmeyenlerdeydi. Bekir'e kızmam yanlıştı.
Cengiz Dağcı bizden biri. Samimi cümleleri, kendini orada bulmanı sağlayan betimlemeleri var. Üzüyor insanı. Kırıyor yazdıkları. Hele de Macik kısmında şok oldum. Hiç beklemiyordum. Bu kadar insanın ciğerini deşmesine rağmen o sönmek bilmeyen umudu ayrı güzel.
Bunların dışında benlik bir durumdan da söz etmeden incelememi sonlandırmak istemem. Her şey iyi hoş güzel ama ben kitabı çok zor bitirdim. Yarım bırakmamak için çabaladım. Çünkü köy hayatı okumayı sevmiyorum. Bu yazarın iyi olmadığını değil, benim kişisel zevkimi gösterir. İnce Memed olsun, Yaban olsun, Onlar da İnsandı olsun, çok güzel kitaplar. Fakat beni çok zorluyor. Okumak istemiyorum bu yüzden. Korkunç Yıllar'ı okumak çok daha hoştu.
Sonuç olarak Kırım topraklarını (bu kitabı okuma sebebim) tanımamızı sağlayan bu güzel ama üzücü kitabı tavsiye ederim.
Keyifli okumalar.
Cengiz Dağcı'dan okuduğum üçüncü kitap olan "Onlar da İnsandı", yazarın çocukluğunu geçirdiği Kırım'ın Kızıltaş Köyü ve çevresinde yaşayan insanların dramını anlatıyor.
Bekir ile Esma, kızları Ayşe ve inekleri Macik ile başlayan hikâye, Rusya'dan yoksulluk nedeniyle kaçan İvan ile babasının Kızıltaş Köyü'ne gelmesi ve Bekir'e sığınması ile devam ediyor. O dönemde Rusya'da yeni rejim yerleştirilmeye çalışılmakta ve Kırım Tatarlarının da tarlaları alınıp kolhoz sistemi getirilmektedir.
Olayların İvan ve babasının köye gelmesiyle birlikte başlaması nedeniyle, İvan ile babası köylüler tarafından uğursuz olarak görülür. Hakikaten İvan da Rusların Kırım Köylerine gelmesiyle birlikte Tatarlara ihanet eder. Yol yapan, kolhoz kuran ve her türlü zorbalığı yapan Ruslar, karşı koyan ya da bu potansiyelde olan Tatarları ya öldürür ya da sürerler.
Malından mülkünden, yerinden yurdundan edilen insanların yaşadığı, hatta pek çok Tatarın, Kırım Türkünün canından edildiği bu dram bir insanlık ayıbıdır. Yaşananları, kızarak, üzülerek ve içiniz titreyerek okuyacaksınız. Kitabın son cümlelerinde yazar, bu zulümleri yapanlara bile dua ederek şöyle bitiriyor kitabını:
"Romanımı kapatırken: "Tanrım!" diyorum. "Onlar da insan! Acı onlara! Kendileri gibi, başkalarının da insan olduklarına inandır onları!"
Ötekiler, o hayvan gibi sürülüp götürülenler...Onlar da insandı!"