Jared Diamond En Beğenilen Sözleri
1. "Mutlu ailelerin hepsi birbirine benzer; mutsuz ailelerin mutsuzluğuysa kendine özgüdür."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
2. "Bilgi güç demektir."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
3. "Bugünlerde Ortadoğu’daki Müslüman toplumlar göreceli olarak tutucu, teknolojide ön saflarda yer almıyorlar. Ama Orta Çağ’da aynı bölgedeki Müslümanlar teknoloji bakımından ileriydiler, yeniliklere açıktılar.
Çağdaş Avrupa’dakinden daha yüksek okuryazarlık oranına ulaşmışlardı; Eski Yunan uygarlığının mirasını öylesine özümlemişlerdi ki bugün biz Eski Yunan’a ait kitapların çoğunu Arapça kopyaları aracılığıyla tanıyoruz.
Yel değirmenlerini, trigonometriyi, üç köşeli yelkenleri geliştirdiler ya da icât ettiler; metal sanayisinde, mekanik mühendislikte, kimya mühendisliğinde, sulama yöntemlerinde önemli adımların atılmasına öncülük ettiler; Çin’den barutu ve kâğıdı alıp Avrupa’ya aktardılar.
Orta Çağ’da teknoloji akışının yönü bugünkü gibi Avrupa’dan İslâm âlemine doğru değil, büyük oranda İslâm âleminden Avrupa’ya doğruydu. Ancak MS aşağı yukarı 1500 yılından başlayarak bu akışın yönü yüz seksen derece değişti."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
4. "İcadın anası ihtiyaçtır."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
5. "Kahve tiryakisi olan bütün okurlar kahve bitkisini evcilleştirdikleri için eski Etiyopyalılara teşekkür borçludur."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
6. "Bilgi güç demektir."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
7. "...
Çağdaş dünyadaki eşitsizliklerin kökeni ta tarihöncesine dayanıyor.
..."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
8. "Kahve tiryakisi olan bütün okurlar kahve bitkisini evcilleştirdikleri için eski Etiyopyalılara teşekkür borçludur."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
9. "Tarih farklı halklar için farklı yönde gelişti ama bu, çevresel farklardan dolayı böyle oldu, o halkların biyolojik farkllıklarından dolayı değil."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
10. "İnsanlık tarihi çoğunlukla, bir şeylere sahip olanlar ile olmayanlar arasındaki eşitsiz çatışmalardan oluşur."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
11. "Eski savaşların galipleri her zaman en iyi komutanlara ve silahlara sahip olanlar değil, çoğu kez yalnızca düşmanlarına bulaştırabilecek en berbat mikropları taşıyanlardır."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
12. "Tarih farklı halklar için farklı yönde gelişti ama bu, çevresel farklardan dolayı böyle oldu, o halkların biyolojik farklılıklarından dolayı değil."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
13. "Bütün kediseverler kedilerin insanlara, köpeklerin içgüdüsel olarak baş eğdiği gibi eğmediğini bilir."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
14. "İcadın anası ihtiyaçtır."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
15. "Anlamak çoğu kez sonuçları tekrarlamak ya da ebedileştirmek amacına değil, o sonuçları değiştirmeye çalışma amacına hizmet eder."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
16. "Yakın çağlardaki en büyük nüfus hareketi, Avrupalıların Yeni Dünya'ya göçlerinden sonra Amerika'nın yerli (Kızılderili) topluluklarının çoğunun esir alınması, sayıca azalması ya da büsbütün ortadan kalkması sonucu meydana geldi."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
17. "Çağdaş dünyayı fetihler, salgın hastalıklar ve soykırımlar yoluyla biçimlendiren şey eşit olmayan halklar arasındaki karşılıklı ilişkilerin tarihidir."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
18. "Hayatta insanın düşmanını öldürmek için yine de onu anlaması gerekir."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
19. "Radyokarbon testi, hayatın her yerde bulunan bir yapıtaşı olan karbonun çok küçük bir parçasını oluşturan radyoaktif karbon 14'ün, çok yavaş bir şekilde bozunarak radyoaktif olmayan izotopu azot 14'e dönüşmesi esasına dayanır."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
20. "Yavrularına babalık eden yetişkin erkek memeli azınlıklar arasında, dişi haremleri kuran çokeşli erkek zebra ve goriller; dişilerle yalnız çiftler oluşturan erkek gibonlar; ve bir yetişkin çokeşli dişinin hareminde iki erkek bulundurduğu semer sırtlı tamarin maymunları yer alır."
- Seks Neden Keyiflidir?
21. "Neden siz beyazların bu kadar çok kargosu var, bunları Yeni Gineye neden getirdiniz ve biz siyahların kendi kargosu neden bu
kadar az?"
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
22. "…çağdaş dünyadaki eşitsizliklerin kökeni ta tarih öncesine dayanıyor."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
23. "Yali insanları etkileme gücü olan, enerji saçan biriydi. Gözlerinin parlaklığı gözlerinizi kamaştırırdı. Büyük bir özgüvenle kendinden söz etti ama aynı zamanda derin bir merakı yansıtan pek çok soru sordu, büyük bir dikkatle dinledi."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
24. "Yüksek rütbeli şeflerin karşısında basit halktan olanlar yere kapanmak zorundaydı. Şef soylarının hiçbir üyesi için ve bürokratlarla, bazı zanaat erbabı ustalar için yiyecek üretme zorunluluğu yoktu..."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
25. "Mutlu ailelerin hepsi birbirine benzer; mutsuz ailelerin mutsuzluğuysa kendine özgüdür."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
26. "Çoğu kez icat ihtiyacın anasıdır, ihtiyaç icadın değil."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
27. "Mutlu ailelerin hepsi birbirine benzer; mutsuz ailelerin mutsuzluğuysa kendine özgüdür."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
28. "İnsanlık tarihi çoğunlukla, bir şeylere sahip olanlar ile olmayanlar arasındaki eşitsiz çatışmalardan oluşur."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
29. "...çağdaş dünyadaki eşitsizliklerle ilgili sorumuzu şöyle sorabiliriz: insanlar neden farklı kıtalarda farklı hızda gelişti?"
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
30. "Mutlu ailelerin hepsi birbirine benzer, mutsuz ailelerin mutsuzluğuysa kendine özgüdür."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
31. "Morioriler, Chatham Adaları’nda kalmak ve birbirleriyle iyi geçinmek zorundaydılar.Bunu da “savaş” denen şeyi tamamıyla defterden silerek başardılar, nüfus artısından doğabilecek anlaşmazlıkları en aza indirmek için de bazı erkek çocuklarını kısırlaştırıyorlardı."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
32. "İnsanların ölmesi üzücüdür elbette ama ülke ekonomisi için daha da üzücüdür."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
33. ""İcadın anası ihtiyaçtır.""
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
34. "“Yeni Ginelilerin yaşlısı genci düzenli olarak fare, örümcek, kurbağa ile başka küçük hayvanları yerler…Yeni Gine’nin yüksek bölgelerinde yaşayan geleneksel toplumlar arasında yamyamlığın yaygın olmasının en belirgin nedeni belki de bu protein kıtlığıydı.”"
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
35. ""...çağdaş insanın yaratıcılığı bir kez geliştikten sonra insanlar başka bölgelerin çoğunu çabucak keşfedecek ve oralara uyum sağlayacaktı.""
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
36. ""Bugünkü dünya son derece orantısız sonuçlarla biçimlenmiş durumda.""
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
37. "Geleceğe emin adımlarla yürümek için yüzleşilmesi gereken gerçekler karşısında hayal kırıklığına uğramaktan korkmamalıyız."
- Çöküş
38. "Dünya üzerinde evcilleştirilmeye müsait en fazla ve en değerli yabani bitki ve hayvan türünün ana vatanı günümüzde Türkiye,Irak, İran, Suriye, Lübnan,Ürdün ve İsrail’i kapsayan Güneybatı Asya coğrafyasıdır.Bu bölge eğimli “hilal ay” şekline benzediği için, her ne kadar inanılmaz bereketli tarım alanlarına sahip olmasa da “Bereketli Hilal” olarak bilinir."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
39. "Günümüzde benim ülkem iyi bir örnek teşkil etmiyor. Türkiye daha iyi bir örnek oluşturup modern dünyanın güç merkezlerinden birine dönüşebilecek mi?"
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
40. ""Evcilleştirebilmek için yabani adayın pek çok farklı özelliklere sahip olması gerekiyor. Bu gerekli özelliklerden birinin bile eksikliği evcilleştirme çabalarını boşa çıkarıyor, Tıpkı mutlu bir evlilik kurma çabalarını boşa çıkardığı gibi.""
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
41. "... hayatın tanınabilecek bir resmini yapmak güçtür."
- Tüfek Mikrop ve Çelik (Ciltli)
42. ""Yeni bir icatta bulunma çabasının temelinde yatan zarara uğrama tehlikesini göze alma davranışı bazı toplumlarda ötekilere göre daha yaygındır.""
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
43. "“..İç savaşın nedeni ise, Panama ve Kolombiya’ya gelen İspanyol göçmenlerin buralara çiçek hastalığını da getirmeleri… Bu salgın hastalık olmasaydı İspanyollar birleşik bir imparatorlukla karşı karşıya geleceklerdi… Bulaşıcı hastalıklar başka kıtalarda pek çok insanın ölümüne yol açarak Avrupalıların fetihlerinde önemli rol oynadılar.”"
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
44. ""Aslında yalnızca yiyecek üretme işini kendileri yapmayan bugünün zengin Birinci Dünya vatandaşları için (uzak yerlerdeki tarımcıların işi olan) yiyecek üretimi, daha az bedensel çalışma, daha fazla rahatlık, açlık tehlikesinin ortadan kalkması ve daha uzun bir ömür beklentisi anlamına geliyor.""
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
45. ""İnsanlık tarihi çoğunlukla, bir şeylere sahip olanlar ile olmayanlar arasındaki eşitsiz çatışmalardan oluşur.""
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
46. "Buna göre Avrupalıların başka halkları öldürmelerine ya da onları egemenlik altına almalarına olanak sağlayan dolaysız etkeler sıralanır - özellikle Avrupa’nın silahları, bulaşıcı hastalıkları, çelik aletleri, mamul ürünleri anılır. Bu tür açıklama doğru çizgi izleyen bir açıklamadır çünkü bunlar Avrupalıların fetihlerinde gerçekten de doğrudan etkili olduğu açıkça görülen etkenlerdir."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
47. "Hayatta insanın düşmanını öldürmek için yine de onu anlaması gerekir."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
48. ""Sonuçta kurulan imparatorluklar yazının yardımıyla yönetildi.""
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
49. "Eski savaşların galipleri her zaman en iyi komutanlara ve silahlara sahip olanlar değil, çoğu kez yalnızca düşmanlarına bulaştıracak en berbat mikropları taşıyanlardır."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
50. "Tarih farklı halklar için farklı yönde gelişti ama bu, çevresel farklardan dolayı böyle oldu, o halkların biyolojik farklılıklarından dolayı değil."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
51. "İnsanlık tarihi çoğunlukla, bir şeylere sahip olanlarla olmayanlar arasındaki eşitsiz çatışmalardan oluşur."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
52. "Bu kitapta batı Avrupa kökenli halkları yüceltmek şöyle dursun onların kültürlerinin temel öğelerinin çoğunun başka yerlerde yaşayan insanlar tarafından geliştirilmiş, daha sonra batı Avrupaya taşınmış şeyler olduğunu göreceğiz."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
53. "İnsanlık tarihi çoğunlukla, bir şeylere sahip olanlar ile olmayanlar arasındaki eşitsiz çatışmalardan oluşur…"
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
54. "Mutlu ailelerin hepsi birbirine benzer; mutsuz ailelerin mutsuzluğuysa kendine özgüdür."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
55. "Hangi mağara adamının ya da kadınının aklına bir bitkiyi evcilleştirmek geldi ve bu iş nasıl başarıldı?"
- Tüfek Mikrop ve Çelik (Ciltli)
56. "Cinsellik, en yoğun zevklerimizin kaynağıdır. Ama aynı zamanda, çoğunlukla kadınlarla erkeklerin evrimleşmiş rolleri arasındaki çatışmadan kaynaklanan acıların nedenidir."
- Seks Neden Keyiflidir?
57. ""Belli bir dil ailesi içinde çok çeşitli dillerin konuşulduğu bugünkü bölgeler o dil ailesinin ilk dağılma merkezine daha yakın yerlerde bulunurlar.""
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
58. "Hayatta insanın düşmanını öldürmek için yine de onu anlaması gerekir."
- Tüfek Mikrop ve Çelik (Ciltli)
59. ""...düşmanlık hem Doğu Asya'da hem de Ortadoğu'da iki taraf içinde yıkımdır.""
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
60. "“Tarih farklı halklar için farklı yönde gelişti ama bu, çevresel farklardan dolayı böyle oldu, o halkların biyolojik farklılıklarından dolayı değil.”"
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
61. ""Farklı kıtalardaki halkların uzun dönemli tarihleri arasındaki farklar, söz konusu halkların insanları arasında doğuştan gelen farklardan kaynaklanmaz, yaşadıkları çevrelerin koşulları arasındaki farklardan kaynaklanır.""
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
62. ""Kuşkusuz her toplumun yararlı olabilecek her yeniliği hemen kabul ettiğini söylemek gibi bir yanılgıya düşmek istemem. İşin doğrusu, dünyadaki bütün kıtalar ve başka geniş bölgeler üzerinde yaşayan ve birbiriyle yarışan
, bazıları direnir.""
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
63. ""Mutlu ailelerin hepsi birbirine benzer; mutsuz ailelerin mutsuzluğuysa kendine özgüdür.""
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
64. ""Dünyadaki gerçek yiyecek üreticilerinin büyük bir çoğunluğunu oluşturan, çiftlik ve hayvancılıkla uğraşan köylülerin çoğu, yabani bitki ve hayvanlarla geçinen insanlara göre daha iyi durumda değiller.""
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
65. ""Eski savaşların galipleri her zaman en iyi komutanlara ve silahlara sahip olan ordular değil, çoğu kez yalnızca düşmanlarına bulaştıracak en berbat mikropları taşıyanlardı.""
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
66. "Tarih, farklı halklar için farklı yönde gelişti ama bu, çevresel farklardan dolayı böyle oldu, o halkların biyolojik farklılıklarından dolayı değil."
- Tüfek Mikrop ve Çelik (Ciltli)
67. "...Benim en sevdiğim örneklerden birisi, karısının "acınacak derecede küçük" göğüslerinden yakınan şovenist bir erkeğin, kendi göğüslerinin büyümeye başladığını görerek şok geçirmesiydi. Sonunda, kocasını tatmin edecek göğüs boyutuna ulaşmak isteyen kadının göğüslerini östrojen kremi sürdüğü ve kremin adama da bulaştığı anlaşılmıştı."
- Seks Neden Keyiflidir?
68. "Neden her zaman seks yaptığımızı merak mı ediyorsunuz? Zevkli’ de ondan."
- Seks Neden Keyiflidir?
69. "Gazeteciler yazarlardan koca bir kitabı bir tek cümleyle özetlemesini isterler her zaman. İşte bu kitap için o cümle şu: “Tarih farklı halklar için farklı yönde gelişti ama bu çevresel farklardan dolayı böyle oldu, o halkların biyolojik farklılıklarından dolayı değil.”"
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
70. "Çağrılanlar çok ama seçilenler azdır."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
71. "Dünyanın en sefil insanları, vahşi hayvanlara en yakın olan insanlar."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
72. ""Yazı, fetihlerin çağdaş bir aracı olarak tüfeklerle, mikroplarla ve merkezileşmiş yönetimlerle el ele yürüdü.""
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
73. "Tarih farklı haklar için farklı yönde gelişti ama bu çevresel farklardan dolayı böyle oldu, o hakların biyolojik farklılıklarından dolayı değil."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
74. "Bu günlerde Ortadoğu'daki Müslüman toplumlar göreceli olarak tutucu, teknolojide ön saflarda yer almıyorlar. Ama ortaçağda aynı bölgedeki Müslümanlar teknoloji bakımından ileriydiler, yeniliklere açıktılar. Çağdaş Avrupa'dakinden daha yüksek okuryazarlık oranına ulaşmışlardı; Eski Yunan uygarlığının mirasını öylesine özümlemişlerdi ki bugün biz Eski Yunan'a ait kitapların çoğunu Arapça kopyaları aracılığıyla tanıyoruz; yel değirmenlerini, trigonometriyi, üç köşeli yelkenleri geliştirdiler ya da icat ettiler; metal sanayiinde, mekanik mühendislikte, kimya mühendisliğinde, sulama yöntemlerinde önemli adımların atılmasına öncülük ettiler; Çin'den barutu ve kâğıdı alıp Avrupa'ya aktardılar. Ortaçağda teknoloji akışının yönü bugünkü gibi Avrupa'dan İslam âlemine doğru değil, büyük oranda İslam âleminden Avrupa'ya doğruydu."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
75. "Dünyanın en sefil insanları, vahşi hayvanlara en yakın olan insanlar."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
76. "Aslında belki de bizim sandığımız gibi yiyecek üretimi bir keşif ya da bir icat değildi. Hatta çoğu durumda çiftçilik ile avcılık ve yiyecek toplayıcılığı arasında bilinçli bir seçim bile söz konusu değildi. Özellikle yerkürenin hangi bölgesinde olursa olsun yiyecek üretimine başlayan ilk insanlar bilinçli bir seçim yapmış ya da çiftçi olmayı aklına koymuş olamazlar çünkü daha önce çiftçilik diye bir şey görmemişlerdi ve çiftçiliğin nasıl bir şey olduğunu bilmelerine olanak yoktu, ileride göreceğimiz gibi yiyecek üretimi, bu işin sonuçlarının neler olabileceği bilinmeden verilmiş kararların yan ürünü olarak kendiliğinden gelişti."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
77. "Evcilleştirilebilen hayvanların hepsi birbirine benzer, her evcilleştirilemeyen hayvanın evcilleştirilememe nedeni farklıdır."
- Tüfek Mikrop ve Çelik (Ciltli)
78. "Bir halkın başka bir halk üzerinde nasıl üstünlük kurduğunu açıklamayı başarırsak bu o üstünlüğü haklı göstermek gibi olmaz mı? Bu sonucun kaçınılmaz olduğunu, bugün bu sonucu değiştirmeye çalışmanın boşuna bir çaba olacağını söylemek anlamına gelmez mi?"
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
79. "Koşullar değişir, geçmişteki üstünlük gelecekteki üstünlüğün güvencesi değildir."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
80. "Neden her zaman seks yaptığımızı merak mı ediyorsunuz? Zevkli’ de ondan."
- Seks Neden Keyiflidir?
81. "Hastalıkların hemen hemen hepsine karşı öteki insanlara göre daha dirençli olan bazı insanlar vardır."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
82. "Eski savaşların galipleri her zaman en iyi komutanlara ve silahlara sahip olan ordular değil, çoğu kez yalnızca düşmanlarına bulaştıracak en berbat mikropları taşıyanlardı."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
83. "Hayatta insanın düşmanını öldürmek için yine de onu anlaması gerekir."
- Tüfek Mikrop ve Çelik (Ciltli)
84. "Her yerde ve her zaman erkekler, genellikle güzel yüzlü, sağlıklı beslenmiş kadınları tercih etmişlerdir."
- Seks Neden Keyiflidir?
85. "Bir mikrop, üreme organımızda yaralar açmak gibi ya da ishal olmamıza yol açmak gibi biçimsiz yollardan bizi hasta ederek ne gibi evrimsel bir kazanç sağlayabilir? Ayrıca niçin mikroplar bizi öldürecek şekilde evrimleşsin? Bu özellikle şaşırtıcı ve tuhaf görünüyor, çünkü taşıyıcısını öldüren mikrop kendisini de öldürür."
- Tüfek Mikrop ve Çelik (Ciltli)
86. "Kahve tiryakisi olan bütün okurlar kahve bitkisini evcilleştirdikleri için eski Etiyopyalılara teşekkür borçludur."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
87. "Hayatta insanın düşmanını öldürmek için yine de onu anlaması gerekir."
- Tüfek Mikrop ve Çelik (Ciltli)
88. "'Taşıyıcısını öldüren mikrop kendisini de öldürür.'"
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
89. "Eski savaşların galipleri her zaman en iyi komutanlara ve silahlara sahip olan ordular değil, çoğu kez yalnızca düşmanlarına bulaştıracak en berbat mikropları taşıyanlardı."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
90. "''İcadın anası ihtiyaçtır.''"
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
91. "Norveç zengin çünkü Norveçli politikacılar dürüst. Nijerya yoksul çünkü Nijeryalı politikacıların çoğu yolsuzluk yapıyor demekle yetinemezler."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
92. "'Kıtaların eksenlerinin yönü insanlık tarihi üzerinde nasıl etkili oldu?'"
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
93. "Evcilleştirilebilen hayvanların hepsi birbirine benzer, her evcileştirelemeyen hayvanın evcileştirilememe nedeni farklıdır."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
94. "....
Varsayalım ki bir zaman makinesi bir arkeoloğu geçmişe götürdü. Acaba o arkeolog, dünyanın o zamanki durumuna bakarak, çeşitli kıtalardaki hangi insan topluluklarının tüfekleri, mikropları ve çeliği daha önce, hangilerinin daha sonra geliştireceğini tahmin edebilir miydi?"
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
95. "İnsanlık tarihi çoğunlukla, bir şeylere sahip olanlarla ve olmayanlar arasında ki eşitsiz çatışmalardan oluşur."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
96. "Bilgi güç demektir. Bu yüzden de yazı, çok daha uzak ülkelere ve çok daha eski zamanlara ait çok daha fazla bilgiyi çok daha sağlıklı ve çok daha ayrıntılı bir biçimde aktarma olanağı verdiği için çağdaş toplumlara güç kazandırır."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
97. "Anna karenina'nın o ünlü ilk cümlesini bulursunuz karşınızda :"Mutlu ailelerin hepsi birbirine benzer, mutsuz ailelerin mutsuzluğuysa kendine özgüdür.""
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
98. "İnsanlık tarihi, hayvanların tarihinden ayrı bir şey olarak orada aşağı yukarı 7 milyon yıl önce başladı."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
99. "“Çağrılanlar çok ama seçilenler azdır.”"
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
100. "Kimse erkeklerle kadınların çocuklara katkılarının eşit olduğunu söyleyemez: çoğu evlilikte ve çoğu toplumda iki ebeveynin katkıları arasında büyük eşitsizlik vardır. Ama çoğu baba çocuklarına, yalnızca gıda, koruma ya da mülkiyet hakkı şeklinde olsa da, katkılarda bulunur."
- Seks Neden Keyiflidir?
101. "İnsan cinselliği döllenmeden çok zevk almaya yöneliktir"
- Seks Neden Keyiflidir?
102. "İnsanlık tarihi çoğunlukla, bir şeylere sahip olanlarla olmayanlar arasındaki eşitsiz çatışmalardan oluşur."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
103. ""...çağdaş dünyadaki eşitsizliklerin kökeni ta tarih öncesine dayanıyor.""
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
104. ""Tarih farklı halklar için farklı yönde gelişti ama bu çevresel farklardan dolayı böyle oldu, o halkların biyolojik farklılıklarından dolayı değil.”"
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
105. "Büyük ve kalabalık ülkeleri yönetmek için demokrasiye ve bürokrasiye ihtiyaç vardır."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
106. "Bir toplumun bir problemi öngörememesinin bir diğer sebebi, yanlış anoloji ile mantık yürütmesidir. Bilmediğimiz bir durumla karşılaştığımızda, eski bildik anolojilere başvuruyoruz."
- Çöküş
107. "İnsanlık tarihi çoğunlukla, bir şeylere sahip olanlarla olmayanlar arasındaki eşitsiz çatışmalardan oluşur."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
108. "'Zebraların insanları ısırma ve bırakmama gibi sevimsiz bir huyları vardır. Bu yüzden de Amerika'daki hayvanat bahçesi bakıcılarını her yıl kaplanlardan çok zebralar yaralar!'"
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
109. "Bir Maori olayı şöyle anlatıyor: "Göreneklerimize göre el koyduk ve herkesi yakaladık. Tek bir kişi bile kaçamadı. Bazıları bizden kaçtı, onları öldürdük, ötekileri de öldürdük - ne olmuş yani? Bizim göreneklerimiz buydu.""
- Tüfek Mikrop ve Çelik (Ciltli)
110. "Kahve tiryakisi olan bütün okurlar kahve bitkisini evcilleştirdikleri için eski Etiyoplılara teşekkür borçludur."
- Tüfek Mikrop ve Çelik (Ciltli)
111. "Yükselişimizin en parlak anı, çöküşümüzün sebebi olabilecek tohumları da içinde barındırmaktadır."
- Üçüncü Şempanze
112. "Koşullar değişir, geçmişteki üstünlük gelecekteki üstünlüğün güvencesi değildir."
- Tüfek Mikrop ve Çelik (Ciltli)
113. "Her şeyin yararı olduğu kadar, bir başka şey için feda edilecek mekan, zaman ve enerji gibi bedelleride vardır."
- Üçüncü Şempanze
114. "Koşullar değişir, geçmişteki üstünlük gelecekteki üstünlüğün güvencesi değildir."
- Tüfek Mikrop ve Çelik (Ciltli)
115. ""Mutlu ailelerin hepsi birbirine benzer; mutsuz ailelerin mutsuzluğuysa kendine özgüdür.""
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
116. "'Eski Dünya'da tohumlar avuç avuç serpilerek ekilir, böylece bütün bir tarlada tek bir ürün yetistirilirdi.. Bununla birlikte Yeni Dünya'da sabana koşulabilecek türden hiçbir hayvan evcilleştirilmemişti. Bu yüzden tarlalar her zaman çubuklarla ya da el çapalarıyla kazılır, tohumlar avuç avuç serpilmez tek tek elle ekilirdi. Dolayısıyla Yeni Dünya'daki tarlaların çoğu tek ürünlü değil, bir araya ekilmiş çeşitli bitkilerle karma ürünlü bitkiler halindeydi.'"
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
117. "Koşullar değişir, geçmişteki üstünlük gelecekteki üstünlüğün güvencesi değildir."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
118. "Anlamak çoğu kez sonuçları tekrarlamak ya da ebedileştirmek amacına değil, o sonuçları değiştirmeye çalışma amacına hizmet eder. İşte bu yüzden psikologlar katillerin ve tecavüzcülerin ruhlarını, toplumsal tarihçiler soykırımları, doktorlar hastalıkların nedenlerini anlamaya çalışır. Bu araştırmacıların amacı cinayeti, tecavüzü, soykırımı, hastalıkları haklı göstermek değildir. Tam tersine onlar, zincirleme nedenleri anlayarak bu zinciri kırmak isterler."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
119. "Kuruyemiş delisi biri bile yaban badem yemez, bir avuç yabanbademde insanı öldürmeye yetecek kadar (Nazilerin gaz odalarında kullandıkları zehir olan) siyanür vardır. Orman böyle daha başka pek çok yenmez kabul edilen bitkiyle doludur."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
120. "“Tarih farklı halklar için farklı yönde gelişti ama bu çevresel farklardan dolayı böyle oldu, o halkların biyolojik farklılıklarından dolayı değil.”"
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
121. ""Yüksek yerlerdeki bitkiler alçak yerdekilere göre daha geç tohum veriyordu.""
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
122. "Günümüzde kendi standartlarımıza uymayanları aşağılamayı artık dar kafalılık ve önyargı olarak görüyoruz."
- Seks Neden Keyiflidir?
123. ""Uzakta görüyorum ölümü, kavuşmak istiyorum ona!""
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
124. "'Evcilleştirilebilmek için yabani adayın pek çok farklı özelliklere sahip olması gerekiyor. Bu gerekli özelliklerden birinin bile eksikliği evcilleştirme çabalarını boşa çıkarıyor, tıpkı mutlu bir evlilik kurma çabalarını boşa çıkardığı gibi.'"
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
125. "Mutlu ailelerin hepsi birbirine benzer, mutsuz ailelerin mutsuzluğuysa kendine özgüdür."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
126. "Büyük komutanları göklere çıkaran bütün o askeri tarihler insan egosunun balonunu söndüren bir doğruyu hafife alıyorlar: Eski savaşların galipleri her zaman en iyi komutanlara ve silahlara sahip olan ordular değil, çoğu kez yalnızca düşmanlarına en berbat mikropları taşıyanlardı."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
127. "Bilgi güç demektir."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
128. ""Francis Galton: 'Öyle görünüyor ki her bir yabani hayvana evcilleşme şansı verilmiştir, çok eskiden … pek azı evcilleştirilmiş ama bazen yalnızca küçücük bir ayrıntı yüzünden evcilleşmeyi başaramayan büyük çoğunluğu sonsuza kadar yabani kalmaya mahkum olmuştur.' ""
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
129. "İlk çiftçiler çiftçiliği bilerek seçmiş olamazlar çünkü çevrelerinde gördükleri başka çiftçi yoktu."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
130. ""Bir yerde yerleşik olmak doğum aralıklarının kısalmasını sağlayarak nüfus yoğunluğunun artmasında rol oynar. Yaban hayvan ve bitkilerle geçinen toplumun üyesi bir anne, bir yerden bir başka yere göçülürken birkaç eşyasının yanı sıra ancak tek bir çocuk taşıyabilir. Çocuğu göç sırasında kabileye ayakbağı olmayacak kadar hızlı yürümeye başlamadan ikinci bir çocuk sahibi olmayı göze alamaz. Göçebe toplumlarda doğumların arası dört yılı bulur. Bunun tam tersine yerleşik çiftçi toplumlarda doğumların arası iki yıl kadardır.""
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
131. "'Çağrılanlar çok ama seçilenler azdır.'"
- Tüfek Mikrop ve Çelik (Ciltli)
132. "Zebralar yaşları büyüdükçe akıl almaz derecede tehlikeli olurlar!"
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
133. "Avrupa sömürgeciliği döneminde hayatta kalabilmiş yerlilerin bugün yaşayan torunlarının pek çoğu, beyaz Avustralya toplumunda ekonomik açıdan başarılı olmakta güçlük çekiyor."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
134. "'Biz insanlar başkalarının gözü önünde sevişmekten hoşlanmayız; değerli olma olasılığı bulunan bazı hayvan türleri de bunu sevmez. Kara hayvanlarının en hızlısı olan çitaları, binlerce yıldır evcilleştirmek için çok çaba göstermiş olmamıza karşın bu işi başaramamamızın nedeni budur.'"
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
135. "'Hayatta insanın düşmanını öldürmek için yine de onu anlaması gerekir.'"
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
136. "Hayvanlar da enlemle ilişkili iklim özelliklerine uyum sağlarlar. Bu açıdan bizler, kendi iç gözlemlerimizden de bildiğimiz gibi, tam birer hayvanızdır."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
137. "İnsanlık tarihi çoğunlukla, bir şeylere sahip olanlarla olmayanlar arasındaki eşitsiz çatışmalardan oluşur."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
138. "Homo sapiens, Homo erectus un evrimleşmiş halidir."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
139. "İnsanlarda olduğu gibi kuşlarda da uyumlu bir ilişki oluşturmuş deneyimli çiftler, yavru yetiştirmekte yeni evli çiftlere göre daha başarılıdırlar."
- Seks Neden Keyiflidir?
140. "İsimler yalnızca teknik ayrıntılardan ibaret değildir,aynı zamanda bir tutumu da yansıtır yada yaratır. (kendinizi ikna etmek için bu akşam eşinizi aynı ifade ve ses tonunu kullanarak "aşkım" ya da "seni domuz" diye selamlayın.)"
- Üçüncü Şempanze
141. "Afrikalılar koalaağacının kafein içeren meyvesini eskiden uyuşturucu olarak çiğnerlerdi; Coca-Cola şirketi Amerikalıları ve bütün dünyayı ayartıp onlara başlangıçta bu meyvenin özünü içeren meşrubatı içirmeyi başarmadan çok önce."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
142. "Mutlu ailelerin hepsi birbirine benzer; mutsuz ailelerin mutsuzluğuysa kendine özgüdür."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
143. "Peki "hak yerini buldu " mu gerçekten de?"
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
144. "Orta Çağ'da teknoloji akışının yönü bügünkü gibi Avrupa'dan İslam alemine doğru değil, büyük oranda İslam aleminden Avrupa'ya doğruydu."
- Tüfek Mikrop ve Çelik (Ciltli)
145. "Örneğin, bilinen ilk çiftsıralı buğday tarımı MÖ 8500 dolaylarında Bereketli Hilal'de yapılmıştır."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
146. "'Başarısızlıklar için genellikle kolay, tek nedene dayalı açıklamalar bulmaya eğilimliyizdir. Oysa önemli konuların çoğunda başarı, aslında birbirinden ayrı olası başarısızlık nedenlerinin pek çoğunun ortaya çıkmasının önlenmesini gerektirir.'"
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
147. "“Bahçecilerin bahçecilik işinde gösterdikleri olağanüstü beceriye, öylesine yetersiz malzemeyle öylesine harika sonuçlar elde etmelerine şaşanları çok gördüm; oysa bu çok basit bir hünerdi, sonuçtaki ürün açısından hemen hemen bilinçsizce yürütülen bir işti. Her zaman en iyi cinsi yetiştirmeye dayanıyordu, en iyi cinsin tohumları ekiliyor, biraz daha iyisine rastlanırsa o seçiliyor ve bu iş böylece sürüp gidiyordu.”"
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
148. "Hayatta insanın düşmanını öldürmek için yine de onu
gerekir."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
149. "Bilgi güç demektir."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
150. "Bilgi güç demektir."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
151. ""Çağrılanlar çok ama seçilenler azdır.""
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
152. "Çiçek hastalığının yol açtığı deri yaraları doğrudan ya da dolaylı temas yoluyla mikrop yayarlar (bazen de “savaşkan” Amerikan yerlilerinin köküne kibrit suyu dökmeye kararlı Amerikalı beyazların daha önce çiçek hastalıklarının kullandıkları battaniyeleri yerlilere armağan olarak gönderdikleri zaman olduğu gibi, çok dolaylı olarak)."
- Tüfek Mikrop ve Çelik (Ciltli)
153. "Dünyanın en sefil insanları, vahşi hayvanlara en yakın olan insanlar."
- Tüfek Mikrop ve Çelik (Ciltli)
154. "Çiçek hastalığının yol açtığı deri yaraları doğrudan ya da dolaylı temas yoluyla mikrop yayarlar (bazen de “savaşkan” Amerikan yerlilerinin köküne kibrit suyu dökmeye kararlı Amerikalı beyazların daha önce çiçek hastalıklarının kullandıkları battaniyeleri yerlilere armağan olarak gönderdikleri zaman olduğu gibi, çok dolaylı olarak)."
- Tüfek Mikrop ve Çelik (Ciltli)
155. "Dünyanın en sefil insanları, vahşi hayvanlara en yakın olan insanlar."
- Tüfek Mikrop ve Çelik (Ciltli)
156. "Çin'de yazının başladığı zamandan bu yana tek bir yazı sistemi kullanıldı, oysa çağdaş Avrupa onlarca kez değişmiş alfabeler kullanıyor."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
157. "Acaba insan topluluklarındaki nüfus artışı mı insanları yiyecek üretimini zorladı yoksa yiyecek üretime mi insan topluluklarında nüfus artışına yol açtı?"
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
158. "'Güney Amerika tarım bitkileri Mezoamerka'ya ulaşmayı başarmıştı. Bu bitkiler hangi elekten geçebilmiş ama lamalar ve kobaylar geçememişti?'"
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
159. "'Daha önce başarılı olan gen birden öldürücü oldu, mutasyona uğramış öldürücü gen başarılı. On bin yıl önce insanlar ufalanıp dökülmeyen buğday ve arpa başaklarının seçiminde bilmeden etkili olurken, besbelli bu olay herhangi bir bitkide insan eliyle yaratılmış en büyük gelişimdi. Bereketli Hilal'de tarımı başlatan şey bu oldu.'"
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
160. "'Hangi mağara adamının ya da kadınının aklına bir bitkiyi evcilleştirmek geldi ve bu iş nasıl başarıldı?'"
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
161. "'Köpekler yalnızca etobur değil aynı zamanda otoburdur: Evinizdeki sevgili köpeğinizin etobur olduğunu sanıyorsanız aldığınız köpek maması paketinin üzerindeki katkı maddeleri listesine bakın.'"
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
162. "Eski Ahit'in, Yeni Ahit'in ve Kur'an'ın yazarlarının konuştukları dillerin doğum yeri Afrika'dır."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
163. "Yiyecek üretimi çiftçilerin gereksinimlerinden fazlasını üretmelerine olanak sağladığı için, çiftçi toplumlar kendi yiyeceklerini üretmekle uğraşmayan, zamanlarını teknoloji geliştirmeye ayırabilen tam zamanlı zanaatkarları besleyebilir duruma gelmiştir."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
164. ""Tanrı senin bin belanı versin""
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
165. "'Başına buyruk yalnız yaşayan hayvan türlerinin üyelerini gütmek olanaksızdır. Birbirlerine tahammül edemezler, içgüdüsel olarak baş eğen hayvanlar değildirler. Kedileri bir insanın arkasına takılmış sıra halinde giderken ya da bir insanın onları önüne katıp güttüğünü gördünüz mü hiç? Bütün kedi severler kedilerin insanlara, köpeklerin içgüdüsel olarak baş eğdiği gibi baş eğmediğini bilir. Başına buyruk memeli türleri arasında yalnızca kediler ve kır sansarları evcilleştirilmiştir.'"
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
166. ""Evcilleştirilebilen hayvanların hepsi birbirine benzer, her evcilleştirilemeyen hayvanın evcilleştirilememe nedeni farklıdır.
Buna benzer bir cümleyi daha önce okuduğunuzu düşünüyorsanız, haklısınız. Cümlede birkaç değişiklik yaparsanız Tolstoy’un büyük romanı ‘Anna Karenina’nın o ünlü ilk cümlesini bulursunuz karşınızda: 'Mutlu ailelerin hepsi birbirine benzer, mutsuz ailelerin mutsuzluğuysa kendine özgüdür.'
Bu cümleyle Tolstoy şunu demek istiyor: Bir evliliğin mutlu bir evlilik olabilmesi için çeşitli bakımlardan iyi yürümesi gerekir: cinsel arzu uyandırma, para konularında anlaşabilme, çocuk terbiyesi, din, hısım akraba ilişkisi bakımından(…)
Bu temel konulardan birinde başarısızlık evliliğin sonu olabilir, o evlilik mutluluk için gerekli bütün öteki katkı maddelerine sahip olsa bile.""
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
167. "Neden Amerika, Afrika ve Avustralya yerlileri gidip Avrupalıları ve Asyalıları öldüremedi, egemenlikleri altına alamadı, onların köklerini kazıyamadı?..."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
168. "Eski savaşların galipleri her zaman en iyi komutanlara ve silahlara sahip olan ordular değil, çoğu kez yalnızca düşmanlarına bulaştıracak en berbat mikropları taşıyanlardı."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
169. "İnsanlar neden farklı kıtalarda farklı hızda gelişti? Tarihin seyrini oluşturan şey bu hız farklılıklarıdır..."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
170. "Unutulmuş verimsiz bir ovada, zorluklar içinde ki bir sıska insansılar topluluğunda, bilinmeyen bir kaynaktan saçılan bir molekül asla unutulmayacak bir geni bozdu ve etobur bir primat doğdu. İyisiyle ve kötüsüyle, felakete ya da zafere gebe, nihai cennete ya da ebedi lanetlenmeye doğru, akıl, katille müttefik oldu ve Kabil, sopası, taşları ve hızlı koşan ayaklarıyla savanlarda ortaya çıktı. Ne müthiş bir fantezi!"
- Üçüncü Şempanze
171. "Bir davranışı açıklamak, rahatsız edici bir biçimde onu savunmaya denk düşüyor."
- Üçüncü Şempanze
172. "Bazı toplumlar fena halde tutucudur, içe dönüktür, değişikliğe düşmandır."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
173. ""Yeni Gine'nin yüksek bölgelerinde yaşayan çocukların karınları şiştir, çok yiyen ama az protein alanlarda görülür bu. Yeni Ginelilerin yaşlısı genci düzenli olarak fare, örümcek, kurbağa ile başka küçük hayvanları yerler, büyük evcil hayvanlara ya da büyük yaban av hayvanlarına sahip olan başka yerlerdeki insanlarsa o küçük hayvanları yeme zahmetine girmezler. Yeni Gine'nin yüksek bölgelerinde yaşayan geleneksel toplumlar arasında yamyamlığın yaygın olmasının en belirgin nedeni belki de bu protein kıtlığıydı.""
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
174. "Kaptan Cook ile birlikte gelen frengi, belsoğukluğu, verem ve gripten sonra tifo salgını ile birlikte sayısız küçük salgınla Havvaii'nin nüfusu 1779'da yarım milyon iken, çiçek hastalığının Hawaii'ye ulaştığı ve hayatta kalanlardan 10.000'inin ölümüne yol açtığı 1853 yılında 84.000'e düştü. Bu örnekler neredeyse böyle sonsuza kadar uzatılabilir."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
175. "'Genç ve deneyimsiz bir doktor olan arkadaşımı, gizemli bir hastalıktan dolayı çok kaygı duyan genç evli bir çifte bakmak üzere bir hastane odasına çağırmışlar. Çift hem birbirleriyle ve hem de"
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
176. "Avrupalıların Avustralya yerlileriyle ilgili görüşlerini ilk Fransız kaşiflerden birinin şu sözleri çok iyi özetliyor: “Dünyanın en sefil insanları, vahşi hayvanlara en yakın olan insanlar.”"
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
177. "Bütün kediseverler kedilerin insanlara, köpeklerin içgüdüsel olarak baş eğdiği gibi baş eğmediğini bilir."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
178. "Bilgi güç demektir. Bu yüzden de yazı, çok daha uzak ülkelere ve çok daha eski zamanlara ait çok daha fazla bilgiyi çok daha sağlıklı ve çok daha ayrıntılı bir biçimde aktarma olanağı verdiği için çağdaş toplumlara güç kazandırır."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
179. "Çağrılanlar çok ama seçilenler azdır."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
180. "Bugün milyonlarca insan iki misli para verip özel tasarımlanmış kotları satın alıyor, aynı derecede dayanıklı markasız kotları değil çünkü tasarımcının etiketinin toplumsal damgasını taşımak, ödedikleri fazla paradan daha önemli."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
181. "Yazıcılar ve mucitler beslediği gibi yiyecek üretimiyle çiftçiler siyasetçileri de beslemiştir!"
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
182. "'Genetik programı, ekili olduğu tarlanın enlemine uymayan bitkinin vay haline! Kanadalı bir çiftçi düşünün, aptallık edip ta güneyde, Meksika'daki büyüme koşullarına uyum sağlamış bir mısır soyunu ekmiş. O zavallı mısır, Meksika'ya uyum sağlamış genetik programına uyarak mart ayında filiz vermeye hazırlanacak ancak üç metre karın altında bulacak kendini.'"
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
183. "Tarih farklı halklar için farklı yönde gelişti ama bu, çevresel farklardan dolayı böyle oldu, o halkların biyolojik farklılıklarından dolayı değil."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
184. "Mutlu ailelerin hepsi birbirine benzer, mutsuz ailelerin mutsuzluğuysa kendine özgüdür."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
185. "Biz insanlara, birçok hayvanın cinsel yaşamı garip görünür. Oysa cinsel yaşamı garip olan asıl bizleriz. Neden mi? Gözden uzak çiftleşen tek tür biziz. Dahası, istediğimiz zaman, hatta döllenmenin olanaksız olduğu dönemlerde bile çiftleşiriz."
- Seks Neden Keyiflidir?
186. "İcadın anası ihtiyaçtır."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
187. "Anlamak çoğu kez sonuçları tekrarlamak ya da ebedileştirmek amacına değil, o sonuçları değiştirmeye çalışma amacına hizmet eder..."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
188. "Yerleşik hayat teknoloji tarihi bakımından çok önemliydi çünkü insanların taşınamaz mülkler edinmelerine olanak veriyordu. Göçebe avcılar ve yiyecek toplayıcılar taşınabilir teknolojilerle yetinmek zorundaydılar."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
189. "Büyük hayvan türleri kitle halinde ilk kez insanlar tarafından yok edilmiştir."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
190. ""Kuşkusuz her toplumun yararlı olabilecek her yeniliği hemen kabul ettiğini söylemek gibi bir yanılgıya düşmek istemem. İşin doğrusu, dünyadaki bütün kıtalar ve başka geniş bölgeler üzerinde yaşayan ve birbiriyle yarışan yüzlerce toplum arasında bazıları yeniliklere daha açıktır, bazıları direnir.""
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
191. ""İnsanlar evcilleştirilmiş bitki ve hayvanlara ne kadar çok bağımlı hale gelirse, bu geleneksel bilgilerin değeri giderek o kadar çok azalır ya da hiç kalmaz, sonunda yabani bir otu yabani bir baklagil bitkisinden ayırt edemeyen süpermarket müşterileri çıkar karşımıza.""
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
192. "Eski savaşların galipleri her zaman en iyi komutanlara ve silahlara sahip olan ordular değil, çoğu kez yalnızca düşmanlarına bulaştıracak en berbat mikropları taşıyanlardı."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
193. "Neden tüfekleri ve çelik silahları icat edenler, atların ya da başka hayvanların sırtına binenler, Avrupalıların bağışık olmadığı mikropları taşıyanlar, okyanusları aşan gemiler yapanlar, ileri siyasal örgütler kuranlar, yazılı tarihin binlerce yıllık deneyimlerinden yararlananlar İnkalar olmadı?"
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
194. "'Hayvanlar da enlemle ilişkili iklim özelliklerine uyum sağlarlar. Bu açıdan bizler, kendi iç gözlemlerimizden de bildiğimiz gibi, tam birer hayvanızdır. Bazılarımız kendine özgü mikropları olan, günlerin çok soğuk kuzey kışlarına dayanamayız, bazılarımız da kendine özgü hastalıkları olan sıcak tropik iklimlere dayanamayız.'"
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
195. ""Çağdaş dünyayı fetihler, salgın hastalıklar ve soykırımlar yoluyla biçimleyen şey eşit olmayan halklar arasındaki karşılıklı ilişkilerin tarihidir.""
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
196. "Japonya'nın topraklarının yüzde sekseninin tarıma elverişli olmayan dağlık araziden oluşmasına ve yalnızca yüzde on dördünde tarım yapılabilmesine karşın, Japonya'nın bu tarım arazisiyle kilometrekare başına beslediği insan nüfusu İngiltere'dekinin sekiz katıdır. Aslına bakarsanız kullanılabilir tarım arazisine oranla Japonya dünyanın en yoğun nüfuslu toplumunu barındıran ülkedir."
- Tüfek Mikrop ve Çelik (Ciltli)
197. ""Anlamak çoğu kez sonuçları tekrarlamak ya da ebedileştirmek amacına değil, o sonuçları değiştirmeye çalışma amacına hizmet eder.""
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
198. "İşte bu kitap için o cümle şu: "Tarih farklı halklar için farklı yönde gelişti ama bu çevresel farklardan dolayı böyle oldu, o halkların biyolojik farklılıklarından dolayı değil.""
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
199. ""Tatlı patatesin gelişi yüksek bölgelerde nüfus patlamasına yol açtı.”"
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
200. ""Amerikan yerlilerinin Kuzey Amerika'nin yabani elmalarını evcillestirmeyi basaramamalarinin kabahati onlarda mıydı yoksa elmalarda mı?""
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
201. "Namibyada beni en çok şaşırtan şey bir sokak tabelasıydı: Windhoek'un merkezindeki ana caddelerden birine Göring Caddesi adı verilmişti. Hiçbir ülke bir caddeye Luftwaffe'nin (Alman Hava Kuvvetleri) kurucusu o ünlü Nazi Reichskommisar'ı Hermann Göring'in adını verecek kadar nedamet nedir bilmeyen Naziler tarafından yönetiliyor olamaz, diye düşündüm."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
202. "'İnsanlık tarihi çoğunlukla, bir şeylere sahip olanlar ile olmayanlar arasındaki eşitsiz çatışmalardan oluşur: Çiftçinin gücüne sahip olanlar ile olmayanlar ya da bu güce farklı zamanlarda sahip olmuş halklar arasında..'"
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
203. "“Çağrılanlar çok ama seçilenler azdır.”
—"
- Tüfek Mikrop ve Çelik (Ciltli)
204. "“Tarih farklı halklar için farklı yönde gelişti ama bu, çevresel farklardan dolayı böyle oldu, o halkların biyolojik farklılıklarından dolayı değil.”"
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
205. "İnsanlık tarihi çoğunlukla, bir şeylere sahip olanlar ve olmayanlar arasındaki eşitsiz çatışmalardan oluşur."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
206. "Bilgi güç demektir."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
207. "Sözgelimi, yasalar ya da gelenekler gereği tekeşliliği benimseyen toplumlarda bile evlilik dışı ya da evlilik öncesi seks ve uzun vadeli bir ilişkinin parçası olmayan seks yaşanır, insanlar bir gecelik ilişkilere girerler. Ayrıca, çoğu insan pek çok yıla ya da onyıllara uzanan ilişkiye de girer; ama aslanlar ve orangutanlar yalnızca bir gecelik ilişkiler kurar."
- Seks Neden Keyiflidir?
208. "Cenin mutasyon sonucu değişmesi sonucunda enzim kusurlu olabilir ya da hiç salgılanmayabilir. Dolayısıyla enzim kusuru, erbezlerin yanı sıra kimi dişi yapılara sahip birisi olarak tanımlanan yalancı erdişinin ortaya çıkmasına neden olabilir. Enzim kusuru olan yalancı erdişi erkekte, kusurlu enzimden önceki metabolizma işlemlerinde etkisini gösteren enzimlere bağlı erkek yapıları normal gelişir. Ancak kusurlu enzime veya ardıl biyokimyasal işlemlere bağlı erkek yapıları oluşmaz ve bunların yerini ya dişi eşdeğerleri alır ya da hiçbir şey almaz. Sözgelimi bir tür yalancı erdişi normal bir kadın gibi görünür. Hatta bu "kadın", erkeklerin dişi güzelliği idaeline ortalama gerçek kadından daha iyi uyar; çünkü kadının göğüsleri iyi gelişmiştir, bacakları da uzun ve zariftir. Güzel mankenlerin yetişkinliklerinde genetik testlerden geçene dek aslında tek bir mutant gene sahip erkekler olduklarını fark etmedikleri vakalar görülmüştür."
- Seks Neden Keyiflidir?
209. "Ekonomistler özellikle, kendi deyişleriyle "iyi kurumlar"dan söz ettikleri zaman, insanları birer birey olarak ulusal zenginliğin yaratılmasına katkıda bulunacak şekilde çalışmaya yönlendiren ekonomik, toplumsal ve siyasal kurumlardan söz ediyorlar. Bu türden en az yarım düzine kurum saptamış durumdalar. Önem sırasına göre dizmeden alfabetik sırayla verdikleri listede şunlar var: Enflasyonun denetim altında tutulması, eğitim fırsatları, etkili yönetim, sözleşme zorunluluğu, ticari engellerin bulunmaması, kapital yatırımlarını özendiricilik, yatırıma uygun olmak, yolsuzlukların olmaması, suikasta uğrama riskinin düşük olması, serbest kambiyo, özel mülkiyet haklarının korunması, hukuk devleti, engelsiz sermaye akışı."
- Tüfek Mikrop ve Çelik (Ciltli)
210. "Ancak ideal, hala kurmacadır."
- Üçüncü Şempanze
211. "“Çağrılanlar çok ama seçilenler azdır.”
—"
- Tüfek Mikrop ve Çelik (Ciltli)
212. "Başarısızlıklar için genellikle kolay, tek nedene dayalı açıklamalar bulmaya eğilimliyizdir. Oysa önemli konuların çoğunda başarı, aslında birbirinden ayrı olası başarısızlık nedenlerinin pek çoğunun ortaya çıkmasının önlenmesini gerektirir."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
213. "Alman ve ABD kentlerinde sokakların aydınlatılmasında elektrik çoktan kullanılmaya başlandığı halde niçin Britanya kentlerinin sokakları ta 1930lere kadar gaz lambalarıyla aydınlatıldı? Çünkü Britanya’daki belediye idareleri gazla aydınlatmaya büyük yatırımlar yapmışlardı, rakipleri olan elektrik ışığı şirketlerinin önüne yasal engeller çıkardılar."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
214. "Kıtalara insanların farklı tarihlerde yerleşmesinin, kıtaların daha sonraki tarihleri açısından bir anlamı varsa ne gibi bir anlamı var?"
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
215. "'Acaba insan topluluklarındaki nüfus artışı mı insanları yiyecek üretimine zorladı yoksa yiyecek üretimi mi insan topluluklarında nüfus artışına yol açtı?'"
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
216. "“Birinci kocamı Elopi saldırganları öldürdü. İkinci kocamı beni isteyen bir adam öldürdü, benim üçüncü kocam oldu. Üçüncü kocamı ikinci kocamın intikamını almak isteyen erkek kardeşi öldürdü.""
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
217. ""Tarih farklı halklar için farklı yönde gelişti ama bu, çevresel farklardan dolayı böyle oldu, o halkların biyolojik farklılıklarından dolayı değil.""
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
218. "Amerika kıtalarının pek çok yerinde üretilen ilk bitkilerden biri yemek amacıyla üretilmeyen bir bitkiydi: sukabağı. Kap olarak kullanılıyordu."
- Tüfek Mikrop ve Çelik (Ciltli)
219. "Cinsellik, en yoğun zevklerimizin kaynağıdır. Ama aynı zamanda, çoğunlukla kadınlarla erkeklerin evrimleşmiş rolleri arasındaki çatışmadan kaynaklanan acıların nedenidir."
- Seks Neden Keyiflidir?
220. "Eski insanların bulabildikleri hammaddeler, taş, odun, kemik, deri, lif, kil, kum, kireçtaşı, mineral gibi çok çeşitli doğal malzemelerdi. İnsanlar yavaş yavaş bu malzemeler içinde belli türde taşları, odunu, kemiği işleyip alet yapmayı öğrendi; belli türde kilden çömlek ve tuğla yapmayı; kum, kireçtaşı ve başka "çamur"lardan oluşan bir karışımdan cam yapmayı; bakır ve altın gibi mevcut yumuşak saf metalleri işlemeyi, daha sonra maden yataklarından maden çıkarmayı, en sonunda da bronz ve demir gibi sert metalleri işlemeyi."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
221. "Amerikalı çocuklar zamanlarının çoğunu edilgen bir şekilde televizyon, radyo ve sinemayla oyalanarak geçiriyorlar. Ortalama bir Amerikan evinde televizyon günde yedi saat açık durur. Bunun tersine geleneksel Yeni Gineli çocukların edilgen eğlence olanakları gerçekten de yoktur, onun yerini uyanık kaldıkları zamanın hemen hemen hepsini etken olarak başka çocuklarla ya da büyüklerle konuşmak ya da oynamak gibi bir şeyler yaparak geçirirler. Çocuk gelişimiyle ilgili neredeyse bütün araştırmalarda zihinsel gelişim için çocukluktaki uyarı ve etkinliklerin ne kadar önemli olduğu vurgulanır ve çocuklukta az uyarılmışlığın zihinsel gelişimi değiştirilemez bir biçimde yavaşlattığı gerçeğinin altı çizilir."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
222. "Amerika kıtalarının pek çok yerinde üretilen ilk bitkilerden biri yemek amacıyla üretilmeyen bir bitkiydi: sukabağı. Kap olarak kullanılıyordu."
- Tüfek Mikrop ve Çelik (Ciltli)
223. "Akdeniz dünyasında ilk evcilleştirilmiş ağaçlar arasında zeytin ağaçları vardı, yağları için MÖ aşağı yukarı 4000 yılından beri yetiştiriliyorlardı."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
224. "Neden şu anda Avrupalı ve Asyalı halklar zenginlik ve güç sahibi de başkaları değil?"
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
225. "Tarih farklı halklar için farklı yönde gelişti ama bu, çevresel farklardan dolayı böyle oldu, o halkların biyolojik farklarından dolayı değil."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
226. "Anlamak çoğu kez sonuçları tekrarlamak ya da ebedileştirmek amacına değil, o sonuçları değiştirmeye çalışma amacına hizmet eder."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
227. "Hayatta insanın düşmanını öldürmek için yine de onu anlaması gerekir, bu özellikle tıp için doğrudur."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
228. "Bilim insanları avcı ve toplayıcıların hayatlarını tanımalak için Thomas Hobbes'un bir sözünü alıntılarlar; 'berbat, hayvanca ve kısa.'"
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
229. ""Morioriler ( Yeni Zelanda Chatam adasında yaşayan yerel halktır.) Birbirleri ile iyi geçinmek zorundaydılar. Bunu da savaş olgusunu hayatlarından çıkarmakla başardılar. Nüfus artışından doğabilecek anlaşmazlıkları en aza indirmek için bazı erkek çocuklarını kısırlaştırıyorlardı. Sonuçta az nüfuslu, savaşçı olmayan bir toplum ortaya çıktı.""
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
230. "'Yetişkinlerin bazısı, çocuklarınsa çoğu bulaşıcı hastalıkları ev hayvanlarından kapar. Genellikle bu hayvanların rahatımızı kaçırmaktan öte bir zararları yoktur ama çok ciddi birkaç zararları vardır. Yakın tarihimiz boyunca insanların ölümüne yol açmış başlıca hastalıklar -çiçek hastalığı, grip, verem, sıtma, veba, kızamık ve kolera- hayvan hastalıklarının evrimleşmiş halidir, işin tuhafı bizim salgın hastalıklarımızın çoğunun nedeni olan mikropların büyük bir kısmı artık neredeyse yalnızca insanlarda görülür. Hastalıklar insanların ölüm nedenlerinin başında geldiği için tarihi biçimlendirmede de önemli rol oynamışlardır.'"
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
231. "Güzellik, bakanın gözündedir.."
- Üçüncü Şempanze
232. "Tarih farklı halklar için farklı yönde gelişti ama bu, çevresel farklardan dolayı böyle oldu, o halkların biyolojik farklarından dolayı değil."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
233. "Çiftçiler genellikle en kötü mikropları saçarlar, daha iyi silahları ve zırhları vardır, daha güçlü teknolojilere sahiptirler, fetih savaşları yapmayı daha iyi beceren okumuş yazmış seçkinleriyle merkezi bir yönetim altında yaşarlar."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
234. "“İcadın anası ihtiyaçtır.”
__"
- Tüfek Mikrop ve Çelik (Ciltli)
235. "Hayvanların evcilleştirilmesiyle ilgili en şaşırtıcı şey, bazı türlerin yakın akrabaları evcilleştirilmezken o türlerin evcilleştirilmesinde göze çarpan görünüşteki rastgeleliktir. Evcilleşme adaylarından pek azı dışında hepsinin Anna Karenina ilkesi yüzünden elendikleri anlaşılıyor. İnsanlarla hayvan türlerinin pek çoğunun evliliği olası pek çok nedenlerden biri ya da daha fazlası yüzünden mutsuz evliliğe dönüşüyor. Bu nedenlerin arasında hayvanın beslenme şekli, büyüme hızı, çiftleşme alışkanlıkları, huyu, korku ve telaşa kapılma eğilimi, toplumsal örgütlenme biçimlerinin çeşitli özellikleri bulunuyor. Yabani memeli türlerinin küçük bir yüzdesi, tek tek bütün maddeler açısından uygun oldukları için insanlarla mutlu evlilikler kurabildi."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
236. "Bir tek olgu bile insanlık tarihinin akışının epey bir bölümünü açıklamakta yararlı olur."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
237. "Bilgi güç demektir."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
238. "İnsanlık tarihi çoğunlukla, bir şeylere sahip olanlar ile olmayanlar arasındaki eşitsiz çatışmalardan oluşur."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
239. "Ama kahve tiryakisi olan bütün okurlar kahve bitkisini evcilleştirdikleri için eski Etiyopyalılara teşekkür borçludur. Önceleri kahve yalnızca Etiyopya'da yetişiyordu, sonra Arabistan'a sıçradı, daha sonra da dünyaya yayıldı ve bugün Brezilya ve Papua Yeni Gine gibi uzak ülkelerin ekonomilerini ayakta tutuyor."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
240. "Tarihöncesinde farklı halklar yiyecek üretimine farklı zamanlarda geçtiler. Avustralya yerlileri gibi bazı halklarsa hiç geçmedi. Geçenler arasında bazıları (örneğin eski Çin) başkalarından bağımsız olarak kendi kendilerine geçtiler, bazılarıysa (örneğin eski Mısır) bu işi komşularından öğrendi. Ama, daha sonra göreceğimiz gibi, yiyecek üretimi tüfeklerin, mikropların ve çeliğin gelişiminin dolaylı bir önkoşuluydu."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
241. "“İcadın anası ihtiyaçtır.”
__"
- Tüfek Mikrop ve Çelik (Ciltli)
242. "Ama kahve tiryakisi olan bütün okurlar kahve bitkisini evcilleştirdikleri için eski Etiyopyalılara teşekkür borçludur. Önceleri kahve yalnızca Etiyopya'da yetişiyordu, sonra Arabistan'a sıçradı, daha sonra da dünyaya yayıldı ve bugün Brezilya ve Papua Yeni Gine gibi uzak ülkelerin ekonomilerini ayakta tutuyor."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
243. "Yetişkin insanlar olarak bile bizim bilişsel yeteneğimiz çocuklukta yaşadığımız toplumsal çevreden öylesine etkleniyor ki önceden var olan genetik farkların etkilerini saptamak güçleşiyor."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
244. "Anlamak çoğu kez sonuçları tekrarlamak veya ebedileştirmek amacına değil, o sonuçları değiştirme amacına hizmet eder. İşte bu yüzden psikologlar katillerin ve tecavüzcülerin ruhlarını, toplumsal tarihçiler soykırımları, doktorlar hastalıkların nedenlerini anlamaya çalışır.Bu araştırmacıların amacı cinayeti, tecavüzü, soykırımı, hastalıkları haklı göstermek değildir. Tam tersine onlar, zincirleme nedenleri anlayarak bu zinciri kırmak isterler."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
245. "Anlamak çoğu kez sonuçları tekrarlamak ya da ebedileştirmek amacına değil, o sonuçları değiştirmeye çalışma amacına hizmet eder. İşte bu yüzden psikologlar katillerin ve tecavüzcülerin ruhlarını anlamaya çalışır, toplumsal tarihçiler soykırımları anlamaya çalışır, doktorlar hastalıkların nedenlerini anlamaya çalışır. Bu araştırmacıların amacı cinayeti, tecavüzü, soykırımı, hastalıkları haklı göstermek değildir. Tam tersine onlar, zincirleme nedenleri anlayarak bu zinciri kırmak isterler."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
246. "Hindistan, Endonezya, Brezilya da yakın zamanlarda ortaya çıkmış siyasal oluşumlardır (ya da Hindistan bir kez daha doğmuş bir oluşumdur), bunlar içlerinde sırasıyla 850, 670 ve 210 dil barındırırlar."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
247. "Bir gün fok avlamaya çıkan bir Avustralya gemisi Yeni Zelanda'ya giderken Chatham Adalarına uğradı ve Yeni Zelanda'ya bu adalardan haberlerle döndü. “Balıkları, kabuklu deniz hayvanları çok bol, göllerinde yılan balığı kaynıyor; karaka meyvesi istemediğiniz kadar... Epey insan var ama savaştan anlamıyorlar, silahları yok.”"
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
248. "Arkeologlar yiyecek üretiminin tarihini, o kazı yerinde bulunan karbonlu maddeleri radyokarbon testinden geçirerek saptarlar. Bu yöntem, hayatın her yerde bulunan bir yapıtaşı olan karbonun çok küçük bir parçasına oluşturan radyoaktif karbon 14'ün, çok yavaş bir şekilde bozunarak radyoaktif olmayan izotopu azot 14'e dönüşmesi esasına dayanır. Karbon 14 atmosferde kozmik ışınlar tarafından sürekli üretilmektedir. Bitkiler atmosferdeki karbonu alır, bu karbonun içinde bilinen ve neredeyse hiç değişmeyen oranda karbon 14 bulunur; hâkim izotop olan karbon 12'ye oranı aşağı yukarı bir milyonda birdir. Bu bitki karbonu, bitkileri yiyen otobur hayvanların, otobur hayvanları yiyen etobur hayvanların gövdelerinin yapıtaşlarını oluşturur. Bitki ya da hayvan öldüğü zamansa yapısında bulunan karbon 14'ün yarısı her 5700 yılda bir bozunarak karbon 12'ye dönüşür, sonunda yaklaşık 40.000 yıl kadar sonra geriye kalan karbon 14 miktarı çok azdır ve ölçülmesi ya da o şeye bulaşmış olan, yeni zamanlara ait karbon 14 içeren çok küçük miktarlardaki maddelerden ayırt edilmesi çok güçtür. Yani bir kazı yerindeki maddenin yaşı o maddede bulunan karbon 14'ün karbon 12'ye oranıyla hesaplanır."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik
249. "En verimli şekilde inşa edilmiş beden, tüm organların yaklaşık olarak aynı zamanda aşındığı bedendir."
- Seks Neden Keyiflidir?
250. "İnsanlık tarihi çoğunlukla, bir şeylere sahip olanlarla olmayanlar arasındaki eşitsiz çatışmalardan oluşur."
- Tüfek, Mikrop ve Çelik