Felsefenin Başlangıç İlkeleri Kitap Tanıtımı
Georges Politzer’in Principes elémentaires de philosophie (Editions Sociales, Paris 1972) adlı kitabını Fransızca aslından Sevim Belli dilimize çevirdi ve kitap Felsefenin Başlangıç İlkeleri adı ile Sol Yayınları tarafından Şubat 2012 (Birinci Baskı: Ekim 1966; İkinci Baskı: Şubat 1969; Üçüncü Baskı: Şubat 1970; Dördüncü Baskı: Ekim 1974; Beşinci Baskı: Aralık 1975; Altıncı Baskı: Aralık 1976; Yedinci Baskı: Kasım 1978; Sekizinci Baskı: Ocak 1980; Dokuzuncu Baskı: Haziran 1989; Onuncu Baskı: Haziran 1991; Onbirinci Baskı: Nisan 1994; Onikinci Baskı: Mart 1996; Onüçüncü Baskı: Ekim 1997; Ondördüncü Baskı: Temmuz 1999; Onbeşinci Baskı: Mayıs 2002; Onaltıncı Baskı: Mayıs 2005; Onyedinci Baskı: Mayıs 2008; Onsekizinci Baskı: Eylül 2009) tarihinde Ankara’da Kuban Matbaacılık’ta bastırıldı.
Politzer'in 1935-1936 yılları arası Paris İşçi Üniversitesi'nde (Fransızca: l'Université Ouvrière de Paris) verdiği bir dersde öğrencileri tarafından alınan notlara dayanan kitap açık ve öğretici bir tarzda; her eğitim düzeyinden insanın anlayabileceği seviyede yazılması ile de oldukça popüler olmuştur.
Türkiye'de de geniş bir okuyucu kitlesi bulan, sol hareketlerin okuma listelerinde ilk sıra yer alan kitap, 12 Eylül 1980 Askeri Darbesi sırasında yasaklanmıştır. Kitap 12 Eylül Darbesi sırasında Türkiye'de yasaklanan ilk kitap olma ünvanını taşımaktadır.
İÇİNDEKİLER
11 Georges Politzer, Georges Cogniot
18 Yayınlayanların Önsözü, Guy Besse-Maurice Caveing
FELSEFENİN TEMEL İLKELERİ
25 GİRİŞ
26 I. Felsefe Nedir?
30 II. Niçin Felsefeyi İncelemeliyiz?
34 III. Hangi Felsefe İncelenmeli?
34 a) Bilimsel Bir Felsefe: Diyalektik Materyalizm
36 b) Devrimci Bir Felsefe: Proletaryanın Felsefesi
38 IV. Vargı: Teori ve Pratiğin Birliği
BİRİNCİ BÖLÜM
MARKSİST DİYALEKTİK YÖNTEMİN İNCELENMESİ
43 BİRİNCİ DERS. – Diyalektik Yöntem
43 I. Yöntem Nedir?
44 II. Metafizik Yöntem
44 a) Nitelikleri
47 b) Tarihsel Anlamı
48 III. Diyalektik Yöntem
48 a) Nitelikleri
50 b) Tarihsel Oluşumu
55 IV. Formel Mantık ve Diyalektik Yöntem
57 İKİNCİ DERS. – Diyalektiğin Birinci Çizgisi: Her Şey Birbirine Bağlıdır. (Karşılıklı Etki ve Evrensel Bağlantı Yasası)
57 I. Bir Örnek
59 II. Diyalektiğin Birinci Çizgisi
60 III. Doğada
64 IV. Toplumda
68 V. Vargı
70 ÜÇÜNCÜ DERS. – Diyalektiğin İkinci Çizgisi: Her Şey Durum Değiştirir. (Evrensel Değişme ve Kesintisiz Gelişme Yasası)
70 I. Bir Örnek
71 II. Diyalektiğin İkinci Çizgisi
72 III. Doğada
77 IV. Toplumda
83 V. Vargı
86 DÖRDÜNCÜ DERS. – Diyalektiğin Üçüncü Çizgisi: Nitel Değişiklik
86 I. Bir Örnek
88 II. Diyalektiğin Üçüncü Çizgisi
90 III. Doğada
95 IV. Toplumda
101 V. Vargı
104 BEŞİNCİ DERS. – Diyalektiğin Dördüncü Çizgisi: Karşıtların Savaşımı (I)
104 I. Karşıtların Savaşımı Her Değişikliğin Devindiricisidir. Bir Örnek
105 II. Diyalektiğin Dördüncü Çizgisi
106 III. Çelişkinin Nitelikleri
106 a) Çelişki İçtedir
109 b) Çelişki Yenileştiricidir
112 c) Karşıtların Birliği
117 ALTINCI DERS. – Diyalektiğin Dördüncü Çizgisi: Karşıtların Savaşımı (II)
117 I. Çelişkinin Evrenselliği
119 a) Doğada
122 b) Toplumda
123 II. Uzlaşmaz Karşıtlık ve Çelişki
126 III. Karşıtların Savaşımı, Düşüncenin Devindiricisi
131 YEDİNCİ DERS. – Diyalektiğin Dördüncü Çizgisi: Karşıtların Savaşımı (III)
131 I. Çelişkinin Özgül Niteliği
137 II. Evrensel ve Özgül Birbirinden Ayrılmazlar
141 III. Baş Çelişki, İkincil Çelişki
147 IV. Çelişkinin Başlıca Yönü ve İkincil Yönü
149 V. Çelişki Üzerine Genel Sonuçlar. Prudonculuğa Karşı Marksizm
İKİNCİ BÖLÜM
MARKSİST FELSEFİ MATERYALİZMİN İNCELENMESİ
157 SEKİZİNCİ DERS. – Materyalist Dünya Anlayışı Nedir?
158 I. "Materyalizm" Sözcüğünün İki Anlamı
159 II. Madde ve Ruh
161 III. Felsefenin Temel Sorunu
162 IV. "İdealizm" Sözcüğünün İki Anlamı
164 V. Materyalizm ve İdealizm, Teoride Olduğu Kadar, Pratikte de Birbirlerine Karşıdırlar
167 VI. Marksist Felsefi Materyalizm Üç Temel Çizgi ile Ayırdedilir.
169 DOKUZUNCU DERS. – Marksist Materyalizmin Birinci Çizgisi: Dünyanın Maddiliği
169 I. İdealist Tutum
173 II. Marksist Anlayış
174 III. Madde ve Hareket
179 IV. Doğal Zorunluluk
183 V. Marksizm ve Din
189 VI. Vargı
191 ONUNCU DERS. – Marksist Materyalizmin İkinci Çizgisi: Madde Bilinçten Öncedir.
191 I. Yeni İdealist Hile
198 II. Marksist Anlayış
199 a) Varlığın Nesnelliği
203 b) Bilinç, Varlığın Yansısı
205 III. Düşünce ve Beyin
209 IV. Bilincin İki Derecesi
212 V. Vargı
214 ONBİRİNCİ DERS. – Marksist Materyalizmin Üçüncü Çizgisi: Dünya Tanınabilir
214 I. İdealizmin Son Sığınağı
222 II. Marksist Anlayış
223 a) Pratiğin Rolü
229 b) Marksist Pratik Kavramının Bir Tahrifi
231 III. Göreli Gerçek ve Mutlak Gerçek
235 IV. Teori ve Pratiğin Birliği
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
DİYALEKTİK MATERYALİZM VE TOPLUMUN MANEVİ YAŞAMI
243 ONİKİNCİ DERS. – Toplumun Manevi Yaşamı Maddi Yaşamının Yansısıdır
243 I. Bir Örnek
245 II. İdealist "Açıklamalar"
250 III. Materyalist Diyalektik Tez
250 a) Toplumun Maddi Yaşamı, Yalnız Tek Tek Bireylerin Bilincinden Değil, Genel Olarak, İnsan Bilincinden ve İradesinden Bağımsız Olarak Varolan Bir Nesnel Gerçektir
253 b) Toplumun Manevi Yaşamı, Toplumun Nesnel Gerçeğinin Bir Yansısıdır
258 c) Yeni Toplumsal ve Siyasal Fikirler ve Teoriler Nasıl Ortaya Çıkar?
259 d) Kalıntılar Sorunu
260 IV. Vargı
263 ONÜÇÜNCÜ DERS. – Toplumsal Yaşamda Fikirlerin Rolü ve Önemi
263 I. Bir Örnek
265 II. Kaba Materyalizmin Yanılgısı
269 III. Diyalektik Materyalist Tez
269 a) Fikirlerin Maddi Kökeni Onların Gücünü Oluşturur
271 b) Eski Fikirler ve Yeni Fikirler
275 c) Yeni Fikirlerin Örgütlendirici, Harekete Getirici ve Değiştirici Bir Etkisi Vardır
278 IV. Vargı
282 ONDÖRDÜNCÜ DERS. – Bilimsel Sosyalizmin Şekillenmesi, Önemi ve Rolü
283 I. Marksizmin Üç Kaynağı
283 a) Alman Felsefesi
285 b) İngiliz Ekonomi Politiği
286 c) Fransız Sosyalizmi
287 II. Ütopik Sosyalizm
292 III. Bilimsel Sosyalizm
292 a) Biçimlenmesi
293 b) Nitelikler
297 IV. Bilimsel Sosyalizmin Rolü
297 a) Sosyalizmle İşçi Hareketinin Kaynaşması
298 b) Devrimci Partinin Gerekliliği – "Kendiliğindenlik"in Eleştirisi
301 V. Vargı
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
TARİHSEL MATERYALİZM
307 ONBEŞİNCİ DERS. – Üretim: Üretici Güçler ve Üretim İlişkileri
307 I. Toplumun Maddi Yaşam Koşulları
309 a) Coğrafi Ortam
310 b) Nüfus
311 II. Üretim Tarzı
312 a) Üretici Güçler
315 b) Üretim İlişkileri
319 III. Üretim Araçları Mülkiyeti
322 IV. Üretim Tarzının Değişmesi, Toplumlar Tarihinin Anahtarı
325 V. Vargı
328 ONALTINCI DERS. – Üretim İlişkileri ve Üretici Güçlerin Niteliği Arasında Zorunlu Uygunluk Yasası
329 I. Üretici Güçler, Üretimin En Devingen ve En Devrimci Öğesidirler
331 II. Üretim İlişkilerinin Üretici Güçler Üzerindeki Karşı-Etkisi
333 III. Zorunlu Uygunluk Yasası
336 IV. İnsan Eyleminin Rolü
342 ONYEDİNCİ DERS. – Kapitalizmden Önce Sınıf Savaşımı
343 I. Toplumun Kökenleri
345 II. Sınıfların Ortaya Çıkışı
351 III. Köleci ve Feodal Toplumlar
355 IV. Burjuvazinin Gelişmesi
362 ONSEKİZİNCİ DERS. – Kapitalist Toplumun Çelişkileri
362 I. Kapitalist Üretim İlişkileri: Kapitalist Üretim İlişkilerinin Özgül Çelişkisi
367 II. Kapitalist Toplumda Zorunlu Uygunluk Yasası
368 a) Kapitalist Üretim İlişkileri ile Üretici Güçlerin Niteliği Arasında Uygunluk
371 b) Kapitalist Üretim İlişkileri ile Üretici Güçlerin Niteliği Arasında Çatışma
376 III. Proletaryanın Sınıf Savaşımı Üretim İlişkileri ile Üretici Güçler Arasındaki Çelişkinin Çözümlenmesi Yöntemi
382 IV. Vargı
384 ONDOKUZUNCU DERS. – Üstyapı
384 I. Üstyapı Nedir?
389 II. Üstyapı Temel Tarafından Oluşturulur 392 III. Üstyapı Etkin Bir Güçtür
396 IV. Üstyapı Üretime Doğrudan Doğruya Bağlı Değildir
398 V. Vargı
400 YİRMİNCİ DERS. – Sosyalizm
400 I. Üretim ve Üleşim
402 II. Sosyalizmin İktisadi Temeli
408 III. Sosyalizme Geçişin Nesnel Koşulları
409 IV. Sosyalizmin Temel Yasası
412 V. Sosyalizme Geçişin ve Sosyalizmin Gelişmesinin Öznel Koşulları
421 VI. Vargı
424 YİRMİBİRİNCİ DERS. – Sosyalizmden Komünizme
425 I. Komünist Toplumun İlk Evresi
429 II. Komünist Toplumun Üst Evresi
433 III. Sosyalizmde Üretici Güçler ve Üretim İlişkileri
438 IV. Sosyalizmden Komünizme Geçişin Koşulları
442 V. Vargı
BEŞİNCİ BÖLÜM
MATERYALİST DEVLET VE ULUS TEORİSİ
447 YİRMİİKİNCİ DERS. – Devlet
447 I. Devlet ve "Kamu Yararı"
450 II. Devlet, Uzlaşmaz Sınıf Karşıtlıklarının Ürünü
451 a) Devletin Kökeni
458 b) Devletin Tarihsel Rolü
465 III. Devletin İçeriği ve Biçimi
466 a) Devletin Toplumsal İçeriği
472 b) Devletin Biçimi
476 IV. Sınıf Savaşımı ve Özgürlük
476 a) Burjuvazi ve "Özgürlük"
479 b) Proletarya ve Özgürlükler
491 YİRMİÜÇÜNCÜ DERS. – Ulus (I)
491 I. Ulus ve Toplumsal Sınıf
492 II. Bilimsel Ulus Anlayışı
492 a) Ulus Nedir?
493 (a) Dil Birliği
494 (b) Toprak Birliği
495 (c) İktisadi Yaşam Birliği
497 (d) Ruhsal Şekillenme ve Kültür Birliği
498 (e) Tarihsel Olarak Oluşmuş İstikrarlı Bir Birlik
499 b) Kaçınılacak Bazı Yanlışlar
502 III. Burjuvazi ve Ulus
502 a) Burjuva Ulusların Biçimlenmesi
503 b) Burjuvazi Ulusun Başında
505 c) Burjuvazinin Ulusa İhanet Etmeye Başlaması
513 IV. İşçi Sınıfı ve Ulus
513 a) Proleter Enternasyonalizmi
517 b) Proleter Yurtseverliği
522 YİRMİRDÖRDÜNCÜ DERS. – Ulus (II)
524 I. Sömürge Sorunu: Ulusların Kendi Kaderlerini Tayin Hakkı
530 II. Sosyalist Uluslar
530 a) Ulusal Sorun ve Sosyalist Devrim
532 b) Sosyalist Ulusların Nitelikleri
538 III. Ulusların Geleceği
540 Alsace ve Moselle Üzerine Not
Felsefenin Başlangıç İlkeleri Kitaptan Alıntılar
1. "Aklımızda tutmamız gereken esas şudur ki, biz, duygulara, düşüncelere, fikirlere, gördüğümüz ve duyduğumuz için sahibiz."
2. "''Demek ki, ilk insanların bilgisizliği, onların araştırmalarına bir engeldi. Bunun içindir ki tarih boyunca, bu bilgisizlik nedeniyle, dünyayı olağanüstü güçlerle açıklamak isteyen dinlerin ortaya çıktığını görüyoruz. Bu, bilime aykırı bir açıklamadır. Sonra yavaş yavaş, yüzyıllar boyunca, bilim gelişecek, insanlar, bilimsel deneyimlerden yola çıkarak maddi olgularla dünyayı açıklamayı deneyecektir - buradan, şeyleri bilimlerle açıklama iradesinden, materyalist felsefe doğdu.''"
3. "“bir sarayda başka türlü düşünülür, bir kulübede başka türlü”."
4. "Entelektüel bağımsızlık, eleştiren zeka, tepkiye boyun eğmek değil, tersine boyun eğmemek demektir."
5. "''Feuerbach, dinin eleştirisini kökünden geliştirerek, materyalizmin unutulmuş olan temellerini sağlıklı ve gününe uygun bir biçimde yeniden ele alıyor ve böylece çağının filozoflarını etkiliyor.''"
6. ""Ruhun kendisi, maddenin en üstün bir ürününden başka bir şey değildir.""
7. "''İnsanların maddi yaşam koşullarını belirleyen, onların bilinçleri değildir; bu maddi koşullar, onların bilinçlerini belirler.''"
8. "Bir sarayda başka türlü düşünülür, bir kulübede başka türlü."
9. "Hiçbir şey hareketsiz değildir; her şey akar; aynı ırmakta iki kez yıkanılamaz, çünkü ırmak art arda gelen iki an içinde asla aynı ırmak değildir; bir andan ötekine değişmiştir; başka olmuştur.
Heraklitos"
10. "“Hiçbir şey hareketsiz değildir; her şey akar; aynı ırmakta iki kez yıkanılamaz, çünkü ırmak ardarda gelen iki an içinde asla aynı ırmak değildir; bir andan ötekine değişmiştir; başka olmuştur.”"
11. "İlk insanların bilgisizliği, onların araştırmalarına bir engeldi. Bunun içindir ki tarih boyunca, bu bilgisizlik nedeniyle, dünyayı olağanüstü güçlerle açıklamak isteyen dinlerin ortaya çıktığını gürüyoruz."
12. "Engels " Gerçekten, bilinmezcilik 'utangaç' bir materyalizmden başka nedir? Bilinmezci doğa kavramı, baştan sona materyalisttir. Bütün doğal alem, yasalara bağımlıdır ve bir dış etkenin işe karışmasını kesinlikle dışlar. Ancak, bilinmezci, şunu ekler: Bilinen evrenin ötesinde yücelerden yüce bir varlığın bulunduğunu ileri sürmemizi de çürütmemizi de sağlayacak hiçbir aracımız yoktur."
13. "Ellerimiz ve parmaklarımız, bizim için iş aletleridir. Ancak düşünce de bir iş aletidir. Nasıl parmaklarımız her zaman, titizlik isteyen bir iş yapamıyorlarsa, beynimiz için de durum aynıdır."
14. ""Okumak, öğrenmek, çalışmak gerekir.""
15. "Şu halde, diyalektik bakış açısında yer almak, değişimden gayrı hiçbir şeyin ebedi olmadığını kabul etmektir."
Felsefenin Başlangıç İlkeleri Kitap İncelemeleri
Kitap onsozde de yazdigi gibi politzerin 1935 yilinda isci universitesinde verdigi kurs notlarindan derlenmis.
Yani egitim amacli yapilan bir calisma. Bu durum diline de yansiyor icerigine de. Cunku dili cok basit. Gercekten de felsefeyle bir havai entel kadar ugrasacak vakit ve altyapi bulamamis bir iscinin bile anlayacagi kadar basit. Bence bunu hafife almamak lazim.
Icerige de yansiyor cunku amac neticede marksist felsefenin altyapisini olusturmak. Dolayisiyla bu kitapta konuyla ilgisi olmayan veya az ilgili felsefenin diger alt dallari bulunamayabilir.
Bazi yerlerde de cok basite kactigini ve indirgemeci davrandigini dusunuyorum. Bazi orneklerin neredeyse marksizme uygun olduklari icin dogru oldugu, metafizik orneklerin ise marksizme uygun olmadiklari icin yanlis oldugu gibi genellemeler var. 2 puani da bu yuzden kirdim :)
Kitap herkese hitap etmiyor. Birincisi marksist olmaniz veya marksist felsefeye ilgi duymaniz yada onu merak etmeniz lazim.
Ikincisi de bu felsefede baslangic seviyesinde olmaniz lazim. Orta ve ust seviyeler icin yavan gelebilir.
Bunlar goz onune alinarak okunursa basarili bir calisma.
Zira "ben oldum, bu konulari biliyorum" diyen birisi bile acaba baskasina da bildigim kadar anlatabilir miyim diye dusunup okumak isteyecegi bir kitap olabilir.
Not: bir sonrakinde "felsefenin temel ilkeleri" hk yorum yapacagim.
Evet,bir kitabın daha sonuna gelmiş bulunmaktayız.Okuması biraz zaman aldı ama bunun tek sebebi benim yoğunluğum yoksa kitap felsefi bir kitap olarak akıcı ve açıklayıcı.Şimdi önce genel bir eleştiri yapmak gerekiyor.Kitabın içeriği kitabın konusunu tam olarak yansıtmıyor.Zaten bunu diğer inceleme yapan arkadaşlar yazmışlar bile.Kitap materyalist felsefeye giriş kitabı.Diyalektik Materyalizme giriş kitabı da denilebilir aslında.BENİM DÜŞÜNCEME göre başlığa pek yazmalarına da gerek yok çünkü sol yayınevinden basıldığı için felsefenin materyalizmle olan bağına odaklanılacağı belliydi.
Şimdi gelelim kitaba.George Politzer’in yaşamı ve görüşleri ile başlayan kitap muhtemelen bir grup için başucu kitabı,bir grup için değersiz,benim de içinde bulunduğum grup içinse ‘’ideoloji kitabı’’.Kitabın dili son derece yalın ve anlaşılır ancak kitabı okurken en az 60 kere “NEDEN” sorusunu sormadan edemedim.Okurken sürekli” bu böyle çünkü böyle” gibi ifadelere rastladım.İdealizm,teizm gibi düşünceler eksik,kötü ve yanlış gibi bir fikir ağırlıkta.Ancak sebebine yeteri kadar değinilmediğini düşünüyorum.Yani kitaptan şunu anlamadım gitti:
Okey materyalizm iyi süper müthiş,bilim sadece materyalist düşünceyle örtüşür
AMA
NEDEN?
NASIL?
Keşke biraz daha anlatılsaydı demekten başka çarem kalmıyor gibi.
Öte yandan Politzer’in sorularını görmek ve her bölüm sonu cevapları düşünmek 10/10
Şimdilik benden bu kadar
Hoşça kalın:)