Binlerce dünya klasiğini Türkçe ve ücretsiz okumak için hemen Kitaptik’i keşfet!
İçeriğe atla

Dörtlükler - Ömer Hayyam | Detaylı Ücretsiz Kitap İncelemesi

Ömer Hayyam

Yazar
Ömer Hayyam
Yayınevi
Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları
ISBN
9789754586923
Sayfa Sayısı
202
Dil
Türkçe
Ülke
Türkiye
Basım Yılı
2021
Tahmini Okuma Süresi
343 dakika
Dörtlükler — kitap kapağı
Dörtlükler — kitap kapağı.

Dörtlükler Kitap Tanıtımı

Ömer Hayyam: doğum ve ölüm tarihleri çeşitli kaynaklara göre farklılık gösterse de, II. yüzyılın ortalarında doğduğu, 12. yüzyılın ilk çeyreği civarında öldüğü kabul edilen İranlı şair, felsefeci ve bilim adamı. Günümüzde ise, daha çok "rubai" türünün yaratıcısı olarak kabul gören Hayyam'ın dörtlükleri, Türkçe'ye Yahya Kemal ve Abdülbaki Gölpınarlı başta olmak üzere pek çok kez çevrildi. Sabahattin Eyüboğlu'nun çevirisi de, bunlar arasında en sevilenlerinden biri.

Sabahattin Eyüboğlu (1908-1973), Hasan Âli Yücel'in kurduğu Tercüme Bürosu'nun başkan yardımcısı ve Cumhuriyet döneminin en önemli kültür insanlarından biriydi. Tek başına ya da "imece" birlikteliğiyle yaptığı çeviriler, Hayyam'dan Montaigne'e, Platon'dan Shekespeare'e hep, dünya kültürünün doruk adlarındandı.


Ömer Hayyam — portre
Ömer Hayyam — portre. The original uploader was Atilin at French Wikipedia. · Wikimedia Commons · CC BY-SA 3.0

Dörtlükler Kitaptan Alıntılar

1. "Yerin üstüne baktım uykuya dalmışlar
altına baktım çürüyüp toprak olmuşlar"


2. "Sen hiç gitmeyecek gibisin, değil mi ?
O gidenler de hep senin gibiydiler."


3. "bu yıldızlı gökler ne zaman başladı dönmeye
ne zaman yıkılıp gidecek bu güzelim kubbe
aklın yollarıyla ölçüp biçemezsin bunu sen
mantıkların, kıyasların sökmez senin bu işte"


4. "İçin temiz olmadıktan sonra
Hacı hoca olmuşsun, kaç para!
Hırka, tesbih, post, seccade güzel
Ama Tanrı kanar mı bunlara?"


5. "Sen hiç gitmeyecek gibisin, değil mi?
O gidenler de hep senin gibiydiler."


6. "Bir elde kadeh, bir elde Kuran;
Bir helâldir işimiz, bir haram.
Şu yarım yamalak dünyada
Ne tam kâfiriz, ne tam Müslüman!"


7. "Sen hiç gitmeyecek gibisin değil mi ?
O gidenler de hep senin gibiydiler..."


8. "Gençlik bir kitaptı, okuduk bitti;
Canım bahar geçti çoktan, kış şimdi."


9. "-"Benim bu deli gönlüm, dedim ;
Ne zaman akıllanacak?

-Biraz daha kulağı burkulunca, dedi.""


10. "Gençlik bir kitaptı, okuduk bitti;
Canım bahar geçti çoktan, kış şimdi.
Hani sevincin, o cıvıl cıvıl kuş?
Nasıl, ne zaman geldi, nasıl gitti?"


11. "Ey güzel, sen ki bana derdi derman edensin;
Şimdi: Çekil önümden, diye ferman edersin;
Senin yüzün canımın kıblesi olmuş bir kez;
Ne yapsın, kıble mi değiştirsin bu can dersin?

Ömer HAYYAM"


12. "Bu dünyaya kendi isteğimle gelmedim ben."


13. "Dert içinde sevinci bul da yaşa;
Haksız düzende haklı ol da yaşa;
Sonu nasıl olsa yokluk dünyanın,
Varından yoğundan kurtul da yaşa."


14. "Güzeller bayram günleri süslenir:
Seninse bayramları süsler yüzün."


15. "Şarap içmem diye övünüyorsun, ama,
Yediğin haltlar yanında şarap nedir ki?"


Çocuk kitap okuyor
Konu görseli — kitabın kapağı değildir.

Dörtlükler Kitap İncelemeleri

Kim sevmez ki Hayyam'ı diyecem ve sürüsüyle sevmeyen, sevmeyecek insan çok çıkar diye düşünmüyorda değilim. Aşırı aykırı şiirleri var, bu aykırılık dine karşı. Zaten kendisi kafir diye nitelendirilip zerdüşt olduğunu söyleyenler dahi var.
Hocaları, sufileri, medreseleri, tekkeleri, sivri diliyle eleştirmiş. Resmen şarapla alakalı sürülerce dörtlük vardı. Mesela bazıları;

Adım kötüye çıkarsa çıksın, ben böyleyim.
Bir kerpiçim de olsa satar şarap içerim
O da gidince ne yaparsın diyecekler,
Cübbemle sarığım ne güne duruyor, derim.

Sofuluk şişesini çalalım taşa,
Seccadeyi bir kadehe satalım gitsin.

Ne din umrumda, ne cennet, ne dünya.

Bunlar sadece bir kaçı. Sevmeyenler de olacaktır sevenlerde olacaktır. Ancak birisi Hayyam okuyunca ona kafir yaftasını yapıştırmak da hiç hoş değildir.
Ömer hayyam ismini duyunca akıllarında kötü fikirler geçiren insanlar Türkleri sevmeyen Shakespeare'nin hayranıdırlar. Shakespeare kötülemiyorum, yanlış anlaşılmasın, büyük bir yazardır hele ki Hamlet'iyle çığır açmıştır. Ancak bir yazara dinsiz imansız deyip ona küfür savurup da Türk düşmanlığını eserlerine bile yansıtan Shakespeare'yi de göğe çıkarıp sevmek kanımca ikiyüzlülük geliyor bana.
Ne kadar şiirleri aykırı olsa da büyük bir matematikçi onun ötesinde astronom bilim insanıdır. Sevip sevmemek kişilere kalmış bir durumdur ancak saygı duymak zorundayız.


Ömer Hayyam: doğum ve ölüm tarihleri çeşitli kaynaklara göre farklılık gösterse de, II. yüzyılın ortalarında doğduğu, 12. yüzyılın ilk çeyreği civarında öldüğü kabul edilen İranlı şair, felsefeci ve bilim adamıdır.

Baya önceden başlayıp saçma bulduğum için yarım bırakmıştım ve alırken büyük bir merakla almıştım. Tekrardan bir şans veriyim dedim fakat yine büyük bir hüsrana uğradım...
Dörtlükler aşırıya kaçan üsluba sahip.Şaraba düşmüş ve şarabı günahtan görmeyen biri.Rubailerin gerçekten akıcı bir dili olmasına rağmen şarabı haddinden fazla kullanmış ve çok fazla isyan ediyor.Her iki rubaiden birinde şaraptan bahsediyor.Hayyam'ın dinsizliğine dair yorum yapmak elbette güç. İçerisinde mantıklı gelen üç beş yeri alıntı olarak aldım. Onun dışında söyleyecek pek bir şeyim yok, kısaca Ömer Hayyam'ın düşüncelerini sevmedim.Okuyan veya okuyacakların da tabi ki kendi özgür iradesi, ben birine önerir miyim hiç sanmıyorum. :)

Keyifli okumalar, kitapla kalın :)

: “Sevgili, bir başka güzelsin bugün;
Ay gibisin, pırıl pırıl gülüşün.
Güzeller bayram günleri süslenir :
Seninse bayramları süsler yüzün.”

: “Yeryüzünü gül bahçesine çevirmekten
Daha güzeldir bir insanı sevindirmen.”

: “Bu dünya kimseye kalmaz, bilesin;
Er geç kuyusunu kazar herkesin.”


Ömer Hayyam sıradan bir şairin ötesinde, derin bir düşünür ve bilim insanı. Matematik ve astronomideki bilgisi, onun evren ve zaman hakkındaki bakış açısını zenginleştiriyor. Dörtlüklerinde, evrenin büyüklüğü karşısında insanın küçüklüğünü vurgulaması beni etkiliyor; bu, hayatın anlamını sorgulamama neden oluyor. Hayyam’ın insanın evrendeki yerini sorgulaması, varoluşla ilgili derin düşüncelere dalmamı sağlıyor. Bilimsel bilgisini şiirleriyle birleştirmesi, onu gerçekten özel kılıyor. . Her okumamda yeni bir bakış açısı kazanacağımı düşünüyorum; bu yüzden Hayyam’ı hep keşfetmek istiyorum.

Kitabın son sayfasındaki yer alan bölümü de sizinle paylaşmak istedim:

Akılla bir konuşmam oldu dün gece;
Sana soracaklarım var, dedim;
Sen ki her bilginin temelisin,
Bana yol göstermelisin.
Yaşamaktan bezdim, ne yapsam?
Birkaç yıl daha katlan, dedi.
Nedir; dedim bu yaşamak?
Bir düş, dedi; birkaç görüntü.
Evi barkı olmak nedir? Dedim;
Biraz keyfetmek için
Yıllar yılı dert çekmek, dedi.
Bu zorbalar ne biçim adamlar? dedim;
Kurt, köpek, çakal makal, dedi.
Ne dersin bu adamlara, dedim;
Yüreksizler, kafasızlar, soysuzlar, dedi.
Benim bu deli gönlüm, dedim;
Ne zaman akıllanacak?
Biraz daha kulağı burkulunca, dedi.
Hayyam'ın bu sözlerine ne dersin, dedim;
Dizmiş alt alta sözleri,
Hoşbeş etmiş derim, dedi.


Merhaba..
Ömer Hayyam'a felsefe ve düşünce bakımından hayran olmamak elde değil. Aklını ve mantığını kullanarak yaratıcı ve evreni sorgulaması onu İslam Felsefesi dünyasında çok üst sıralara taşıyor..

Cesaretini takdir ettiğim nokta yaşadığı zamanda bu tür cesur rubailer yazıp o dönemin zihniyetine karşı gögüs germesi. Yani 11.yy'da yaşamış Ömer Hayyam ve İslamiyetin doğuşuyla arasında neredeyse dört yüzyıl kadar bir zaman söz konusu. Yeni yayılan bir din hakkında karşıt demeyelim de sorgulayan rubailer yazması çok cesurca doğrusu..

Bugün Rubaileri okuyan çoğu okur Ömer Hayyam'a karşı at gözlüğüyle bakmaktan daha üst bir tavır takınmış bulunmakta. Karşıt görüşleri benimsemek zorunda değiliz ve lakin saygı duymalıyız tabi ki bizim inancımıza karşı bir saldırı göstermiyorsa..

Rubaileri okurken aklıma Saramago geldi benim çünkü eserlerinde yaratıcıyı eleştiriyordu. Okumak sadece kendi mantık denizimizde yüzmek değil bambaşka okyanuslara açılarak bilinçlenmek ve daha büyük dalgalara daha büyük kulaçlar atmayı bilmektir. Sadece kendimiz gibi düşünen yazarları okuyacaksak neden okuyalım..

Kısaca felsefe kullanılarak çoğu insanın yapmaya korktuğu sorgulamaları ve kendisine taş atan kutsal inançların arkasına saklanarak türlü pislikleri yapan alimlere verdiği cevapların
kaleme alındığı Ömer Hayyam'ın Rubailer eseri tam bir başyapıttır.. Ve herkese tavsiye ederim.. Şimdiden keyifli okumalar dilerim..


Ömer Hayyam gerçektende dörtulkleri çok anlam yüklü bir yazar. Ve 880 e yakın bir yıl boyunca dörtlükleriyle beraber kalıcılığını sağlamış ben dörtlükleri okumadan önce böyle bir yazarın 880 yıla yakın kalıcılığını sağlamış olduğunu daha önceden biliyordum . Nitekim siz bu dörtlükleri okuduğunum zaman Hayyam 'ın şarap 'a duyduğu bu yoğun sevgi ve bağlılık dikkatimi çekmedi değil. Şarap Hayvam'ın Dörtlüklerine ilham kaynağı olmuştur . Aynı zamanda dörltluklerinde sürekli. " Anı Yaşamak"dan yani şimdiki zamanın öneminden bahsetmiştir bu çok hoşuma gitti. Ve hayyam 'ın dörtlüklerini okuduğum zaman ahiret hayatını inkar ettiğini de öğrenmiş oldum . ve asında Hayyam doğulu bir şairimiz . Hayyam batıda insan düşüncesinin gelişmesine yardım ederken doğuda ise ister istemez kapanıp köleleşmesine yardım etmiş. Doğu'da bir uyarıcı diye Batıda bir devrimci diye yorumlanmış . Hayyam ahiret hayatını inkar ettiğini, şaraplar ile içli dışlı olduğunu , öldükten sonra şarap içemeyeceği için üzüldüğünü, sevginin önemini , ve bu dünyaya niye geldiği hakkında anlam veremediğini, elinde olsa gelmek iştemediğini, dörtlüklerini okuduğunuz zaman fark edeceksiniz. Artık kitabi bitirdikten sonra nerde dörtlük görseniz Hayyam ' a ait olup olmadığını eminim ki çok rahat farkedeceksiniz. Kendi ustalığını Dörtlüklerine göstermiş. Kitabın sonlarına doğru Hayyam'ın sürekli şaraplar ile olan sevgisinden ve bağından bensetmesinden açıkçası biraz sıkıldım . Ama ne mutlu düşündüğünü onun kadar rahat söyleyebilene.

#okudum

#Rubailer







Ömer Hayyam ve benzer kitaplar

Binlerce dünya klasiğini Türkçe ve ücretsiz okumak için hemen Kitaptik’i keşfet!
Rakamlarla ucretsizkitap.com.tr
0
Toplam Görüntüleme
0
Toplam Okunma
0
Toplam İndirme
0
Toplam Oy
0
Toplam Yorum

Okur Kılavuzu

Hangi kitabı okuyacağınıza karar vermek için künye, tanıtım ve seçme satırlardan oluşan başvuru rehberi.

Okur Kılavuzu'nin tamamı — A'dan Z'ye dizin »